Wat is het verband tussen vette lever en diabetes type 2?
Vette lever en diabetes type 2 versterken elkaar wederzijds: ze delen hetzelfde onderliggende mechanisme en verhogen elkaars risico ruwweg tweevoudig. Heb je een vette lever, dan is aanpak ervan ook een manier om je risico op diabetes te verkleinen.
Een vette lever (ook wel NAFLD genoemd) verdubbelt ruwweg het risico om diabetes type 2 te ontwikkelen. Een meta-analyse van 19 observationele studies met bijna 300.000 deelnemers berekende een risicoverhouding van 2,22. Hoe meer littekenweefsel (fibrose) er in de lever zit, hoe hoger het risico: bij gevorderde fibrose werd een bijna vijfvoudig verhoogd risico gevonden, al berust dat getal op slechts één studie.
De relatie gaat ook de andere kant op. Mensen met diabetes type 2 hebben zelf tweemaal zo veel kans op een vette lever, en als ze die al hebben, verergert de situatie sneller richting leverontsteking en littekenvorming. Dit maakt het een zichzelf versterkende wisselwerking: de ene aandoening versnelt de andere.
De centrale schakel tussen beide is dat het lichaam slechter op insuline reageert. Daardoor sturen vetcellen meer vetzuren naar de lever, die die opslaat als vetdruppels. Tegelijk maakt die lever te veel glucose aan. Bovendien gedraagt een vette lever zich als een soort hormoonklier: hij scheidt stoffen af die ook spieren, vetweefsel en de alvleesklier minder gevoelig maken voor insuline, waarmee de weg naar diabetes verder wordt geopend.
Er is ook een aanwijzing dat het verband oorzakelijk is: als een vette lever aantoonbaar verbetert of verdwijnt, daalt het risico op diabetes mee. Het bewijs daarvoor is nog beperkt, maar het suggereert dat je lever behandelen ook je kans op diabetes kan verkleinen.
Wie beide aandoeningen tegelijk heeft, staat voor een extra risico op hart- en vaatziekten, chronische nierziekte en leverkanker, sterker dan bij elk van de twee afzonderlijk. Vroegtijdig ingrijpen bij een vette lever, bijvoorbeeld via gewichtsverlies en dieetverandering, is dus om meerdere redenen zinvol.
Alle claims zijn gebaseerd op reviews en één meta-analyse van observationele studies (geen gerandomiseerde trials). Een oorzakelijk verband is waarschijnlijk maar niet formeel bewezen. De bijna vijfvoudige risicoschatting bij gevorderde fibrose berust op slechts één studie en is daarom onzeker.
Hoe gevaarlijk is een vette lever (leververvetting)?
Een vette lever is voor de meeste mensen voorlopig stabiel, maar vergroot het risico op hart- en vaatziekte, diabetes en leverziekte aanzienlijk; afvallen is tot nu toe de enige bewezen manier om schade te beperken.
Krijg ik diabetes type 2 van veel suiker eten?
Suikerhoudende dranken verhogen je risico op diabetes type 2 duidelijk aantoonbaar. Suiker uit vast voedsel doet dat nauwelijks. Het grootste verschil maak je met minder zoete dranken, meer bewegen en afvallen.
Kan ontsteking in je lichaam diabetes type 2 veroorzaken?
Chronische ontsteking in vetweefsel draagt aantoonbaar bij aan type 2 diabetes via insulineresistentie. Regelmatig bewegen verlaagt die ontsteking en verbetert de bloedsuikerregeling meetbaar.
Helpt koffie tegen diabetes type 2?
Groot bevolkingsonderzoek laat zien dat regelmatige koffiedrinkers beduidend minder vaak diabetes type 2 krijgen. Of koffie daar zelf de oorzaak van is, staat niet vast.
Verhoogt het hebben van diabetes type 2 je kans op bepaalde kankers?
Onderzoek laat zien dat diabetes type 2 samenhangt met een hogere kans op bepaalde kankersoorten, en dat loopt grotendeels via het bijbehorende overgewicht. Voor de meeste kankers laten veelgebruikte diabetesmedicijnen geen verhoogd risico zien.
Kan je diabetes type 2 voorkomen met gezond eten?
Gezond eten, zeker in combinatie met meer bewegen, verlaagt de kans op diabetes type 2 aantoonbaar, en het effect kan oplopen tot bijna de helft minder risico bij mensen met een al verhoogde bloedsuiker. Een dieet met veel groenten, fruit, peulvruchten en volkoren granen geeft de sterkste onderbouwing.