Klopt het dat roken ook andere kankers dan longkanker veroorzaakt?
Roken is oorzakelijk verbonden met minstens vijftien kankersoorten buiten de long; stoppen met roken verlaagt dat risico, en hoe eerder je stopt, hoe groter de winst.
Roken veroorzaakt inderdaad een groot aantal kankersoorten buiten de long. Oorzakelijk verband is vastgesteld voor kankers van de mond en keel, het strottenhoofd, de neus en bijholten, de slokdarm, de maag, de alvleesklier, de lever, de galwegen, de dikke darm, de nieren, urineleiders, de blaas, de baarmoederhals en de eierstokken, en ook voor leukemie (een kanker van het bloed). Tot 30% van alle kankersterfte wordt aan tabaksroken toegeschreven.
Het risico op baarmoederhalskanker is bij huidige rokers ruim drie keer zo hoog als bij niet-rokers. Zowel grote observationele studies als een genetische analyse ondersteunen dat dit een oorzakelijk verband is, niet alleen een toeval of bijkomstigheid.
Ook borstkanker komt vaker voor bij vrouwen die roken. Meerdere grote prospectieve studies laten een consistent verhoogd risico zien: ruwweg 10 tot 13% hoger dan bij niet-rokers. Dat is een relatief kleine verhoging, en of het volledig oorzakelijk is, staat niet onomstotelijk vast. Bij meeroken (passief roken) is het verhoogde risico kleiner en de onzekerheid groter.
Roken in combinatie met alcohol is extra gevaarlijk: de twee risicofactoren versterken elkaar, waardoor het kankerrisico meervoudig stijgt ten opzichte van alleen roken of alleen drinken.
Stoppen met roken verlaagt het risico op al deze kankers aantoonbaar. Hoe langer je al gestopt bent, hoe groter de winst. Het is dus nooit te laat om te stoppen, ook niet als je al jarenlang hebt gerookt.
Claims zijn gebaseerd op twee brede overzichtsartikelen (PMID 33735927, 36691379), een meta-analyse van 27 prospectieve studies naar borstkanker (PMID 26546245) en een grote observationele studie met Mendeliaanse randomisatie naar baarmoederhalskanker (PMID 41062422).
Kan langdurige ontsteking in je lijf kanker veroorzaken?
Langdurige ontsteking is een van de sterkst onderbouwde risicofactoren voor kanker. Bekende oorzaken zoals roken, fors overgewicht en bepaalde infecties zijn beïnvloedbaar, dus aanpak daarvan verlaagt je risico concreet.
Vergroot veel zitten mijn kans op kanker, ook als ik sport?
Veel zitten verhoogt je kansop bepaalde kankers, ook als je sport. Probeer naast regelmatig bewegen ook de zittijd zelf te verminderen, want die twee compenseren elkaar maar gedeeltelijk.
Verhoogt overgewicht mijn kans op kanker, en zo ja welke soorten?
Overgewicht verhoogt je kans op minstens 13 soorten kanker, waaronder baarmoeder-, dikkedarm-, borst- en leverkanker. Gewichtsverlies verlaagt dat risico, al is nog onduidelijk of alle manieren van afvallen even effectief zijn voor je afweer tegen kanker.
Verhoogt het eten van veel suiker mijn kans op kanker?
Veel suikerhoudende dranken drinken hangt samen met een merkbaar hoger risico op bepaalde kankers, vooral darmkanker op jonge leeftijd en leverkanker. Het verband is associatief, maar consistent genoeg om minder frisdrank en vruchtensap te drinken als concreet aandachtspunt te benoemen.
Vergroot slechte slaap mijn kans op kanker?
Slechte slaap, en zeker onbehandeld slaapapneu, hangt samen met een verhoogd kankerrisico, maar het is nog niet bewezen dat slechter slapen kanker veroorzaakt. Laat slaapapneu controleren als je klachten hebt, en probeer een regelmatig slaapritme aan te houden.
Verhoogt het hebben van diabetes type 2 je kans op bepaalde kankers?
Diabetes type 2 verhoogt het risico op meerdere kankersoorten, waaronder lever-, alvleesklier-, baarmoeder- en dikkedarmkanker. Als je diabetes hebt, is het zinvol om met je arts te bespreken of extra aandacht voor vroegdetectie of leefstijlverbetering bij jou past.