Klopt het dat roken ook andere kankers dan longkanker veroorzaakt?
Roken is oorzakelijk verbonden met minstens vijftien kankersoorten buiten de long; stoppen met roken verlaagt dat risico, en hoe eerder je stopt, hoe groter de winst.
Roken veroorzaakt inderdaad een groot aantal kankersoorten buiten de long. Oorzakelijk verband is vastgesteld voor kankers van de mond en keel, het strottenhoofd, de neus en bijholten, de slokdarm, de maag, de alvleesklier, de lever, de galwegen, de dikke darm, de nieren, urineleiders, de blaas, de baarmoederhals en de eierstokken, en ook voor leukemie (een kanker van het bloed). Tot 30% van alle kankersterfte wordt aan tabaksroken toegeschreven.
Het risico op baarmoederhalskanker is bij huidige rokers ruim drie keer zo hoog als bij niet-rokers. Zowel grote observationele studies als een genetische analyse ondersteunen dat dit een oorzakelijk verband is, niet alleen een toeval of bijkomstigheid.
Ook borstkanker komt vaker voor bij vrouwen die roken. Meerdere grote prospectieve studies laten een consistent verhoogd risico zien: ruwweg 10 tot 13% hoger dan bij niet-rokers. Dat is een relatief kleine verhoging, en of het volledig oorzakelijk is, staat niet onomstotelijk vast. Bij meeroken (passief roken) is het verhoogde risico kleiner en de onzekerheid groter.
Roken in combinatie met alcohol is extra gevaarlijk: de twee risicofactoren versterken elkaar, waardoor het kankerrisico meervoudig stijgt ten opzichte van alleen roken of alleen drinken.
Stoppen met roken verlaagt het risico op al deze kankers aantoonbaar. Hoe langer je al gestopt bent, hoe groter de winst. Het is dus nooit te laat om te stoppen, ook niet als je al jarenlang hebt gerookt.
Claims zijn gebaseerd op twee brede overzichtsartikelen (PMID 33735927, 36691379), een meta-analyse van 27 prospectieve studies naar borstkanker (PMID 26546245) en een grote observationele studie met Mendeliaanse randomisatie naar baarmoederhalskanker (PMID 41062422).