Klopt het dat roken ook andere kankers dan longkanker veroorzaakt?
Roken veroorzaakt aantoonbaar meerdere kankersoorten buiten de long, waaronder blaas- en leverkanker. Volledig stoppen verlaagt je totale kankerrisico het meest.
Roken veroorzaakt aantoonbaar meer kankers dan alleen longkanker. Voor blaaskanker is het verband het sterkst: roken heeft hier het hoogste aandeel van alle kankers waarvoor het als oorzaak is aangewezen. Twee grote overzichtsstudies bevestigen dit consistent. Ook voor leverkanker is roken een bevestigde risicofactor, naast hepatitis-infecties en overgewicht.
Waterpijp roken is evenmin veilig. Vergeleken met niet-roken is het risico op hoofd- en halskanker bijna drie keer zo hoog, op slokdarmkanker bijna twee keer zo hoog, en op longkanker ruim twee keer zo hoog. Voor maag- en blaaskanker zijn er ook aanwijzingen in dezelfde richting, maar die zijn gebaseerd op minder goed opgezet onderzoek. De gedachte dat waterpijp roken 'minder erg' zou zijn dan sigaretten, klopt dus niet.
Nicotine zelf lijkt via schadelijke processen in cellen ook bij te dragen aan maagkanker, maar dat is tot nu toe vrijwel alleen in het laboratorium aangetoond, niet bij mensen. De praktische betekenis hiervan is nog onduidelijk.
Minder roken helpt gedeeltelijk: wie meer dan de helft minder sigaretten per dag rookt, verlaagt het risico op longkanker wel ten opzichte van zwaar doorrokers. Voor het totale kankerrisico als geheel maakt minder roken echter geen aantoonbaar verschil. Volledig stoppen is de enige aanpak die dat risico echt verlaagt.
Dit antwoord steunt op meerdere systematische overzichten en samenvattingen van meerdere studies. De onderzoekers zelf wijzen erop dat de studies onderling flink van elkaar verschilden in opzet en populatie, wat de zekerheid van sommige bevindingen vermindert. Voor blaaskanker en leverkanker is het bewijs het meest overtuigend. Voor maag- en blaaskanker bij waterpijp roken en voor de rol van nicotine bij maagkanker zijn de studies duidelijk zwakker of alleen in het laboratorium gedaan.
Kan langdurige ontsteking in je lijf kanker veroorzaken?
Langdurige ontsteking is een van de sterkst onderbouwde risicofactoren voor kanker. Bekende oorzaken zoals roken, fors overgewicht en bepaalde infecties zijn beïnvloedbaar, dus aanpak daarvan verlaagt je risico concreet.
Vergroot veel zitten mijn kans op kanker, ook als ik sport?
Veel zitten verhoogt je kansop bepaalde kankers, ook als je sport. Probeer naast regelmatig bewegen ook de zittijd zelf te verminderen, want die twee compenseren elkaar maar gedeeltelijk.
Verhoogt overgewicht mijn kans op kanker, en zo ja welke soorten?
Overgewicht verhoogt je kans op minstens 13 soorten kanker, waaronder baarmoeder-, dikkedarm-, borst- en leverkanker. Gewichtsverlies verlaagt dat risico, al is nog onduidelijk of alle manieren van afvallen even effectief zijn voor je afweer tegen kanker.
Verhoogt het eten van veel suiker mijn kans op kanker?
Veel suikerhoudende dranken drinken hangt samen met een hogere kans op borst-, prostaat- en darmkanker. Of suiker zelf de oorzaak is weten we nog niet zeker, maar de onderzoeken geven wel reden om je frisdrankinname te beperken.
Vergroot slechte slaap mijn kans op kanker?
Slechte slaap, en slaapapneu en nachtwerk in het bijzonder, hangt samen met een verhoogd kankerrisico. Of jij persoonlijk meer risico loopt, hangt af van welke slaapproblemen je hebt; laat apneuklachten in ieder geval onderzoeken.
Verhoogt het hebben van diabetes type 2 je kans op bepaalde kankers?
Onderzoek laat zien dat diabetes type 2 samenhangt met een hogere kans op bepaalde kankersoorten, en dat loopt grotendeels via het bijbehorende overgewicht. Voor de meeste kankers laten veelgebruikte diabetesmedicijnen geen verhoogd risico zien.