Kan langdurige ontsteking in je lijf kanker veroorzaken?
Langdurige, laaggradige ontsteking is een erkende risicofactor voor verschillende kankersoorten. Het bewijs is het sterkst voor darmkanker bij ontstekingsziekten en voor meerdere kankersoorten bij obesitas.
Ja, langdurige laaggradige ontsteking in je lijf verhoogt bewezen je kans op kanker. Het gaat niet om de korte ontsteking bij een snijwond, maar om een sluimerende toestand waarbij je immuunsysteem jarenlang actief blijft. Dat creëert een omgeving waarin kankercellen kunnen ontstaan en groeien1.
Bij obesitas is dit het meest concreet onderzocht. Vetweefsel gedraagt zich bij overgewicht als continu beschadigd weefsel, vol afweercellen die ontstekingsstoffen aanmaken. Die stoffen jagen insulineresistentie en celschade aan. Er zijn sterke verbanden gevonden met borst-, darm-, lever- en alvleesklierkanker2,3. Opvallend: die vetweefselontsteking komt ook voor bij mensen met een normaal gewicht, dus het getal op de weegschaal is niet het volledige verhaal.
Ook bij chronische darmziekten zoals colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn is het verband goed gedocumenteerd. De aanhoudende ontsteking in de darmwand verandert de celomgeving zo ingrijpend dat tumorvorming wordt bevorderd, wat je risico op darmkanker vergroot4. Mensen met deze ziekten worden daarom extra nauwlettend gevolgd.
Er is ook een epidemiologisch verband met chronische tandvleesontsteking en kanker, maar overtuigend bewijs bij mensen ontbreekt nog5. Voorzichtigheid bij de interpretatie is hier op z'n plaats.
Het goede nieuws: vetweefselontsteking is omkeerbaar. Gewichtsverlies via gezondere voeding en meer bewegen verlaagt aantoonbaar het kankerrisico, vermoedelijk doordat de chronische ontsteking afneemt2,3. Wie zijn leefstijl verbetert, pakt daarmee een bewezen risicofactor aan.
Gebaseerd op meerdere overzichtsartikelen (PMID 31806905, 27903155, 40714142, 39465427, 26976915, 33510490). De bewijskracht verschilt per kankersoort: sterk voor de algemene ontsteking-kankerlink en voor IBD-gerelateerde darmkanker, matig voor obesitas-gerelateerde kankers, beperkt voor tandvleesontsteking. Exacte risicocijfers worden in de bronnen niet gegeven. Grote gerandomiseerde studies naar kankeruitkomsten op de lange termijn zijn in deze bronselectie niet beschikbaar.