Is periodiek vasten veilig als je diabetes type 2 hebt?
Periodiek vasten kan veilig zijn bij diabetes type 2, maar alleen als je dit in overleg met je arts doet, want je medicatie moet dan bijna altijd worden aangepast om een te lage bloedsuiker te voorkomen.
Periodiek vasten verlaagt de gemiddelde bloedsuikerspiegel bij mensen met diabetes type 2. De daling is bescheiden maar klinisch betekenisvol: afhankelijk van de studie gaat het om een verbetering van 0,3 tot 0,9 procentpunt op de HbA1c-maat (een maatstaf voor de bloedsuikerregulatie over de afgelopen maanden). Dat effect is vergelijkbaar met een gewoon caloriebeperkt dieet, maar duidelijk beter is periodiek vasten daarin niet. Ook gewichtsverlies treedt op, gemiddeld zo'n 1,7 tot bijna 7 kg afhankelijk van de studie en de duur. Bovendien dalen de bloeddruk en het LDL-cholesterol, al zijn de precieze hoeveelheden voor bloeddruk en cholesterol niet goed uit de beschikbare gegevens te halen.
Het grootste veiligheidsrisico is een te lage bloedsuiker, ofwel een hypo. Dat risico geldt met name als je insuline spuit of bepaalde bloedsuikerverlagende pillen slikt, zoals glibenclamide of gliclazide. In studies waar artsen de medicatie tijdig aanpasten en deelnemers hun bloedsuiker regelmatig maten, trad geen ernstige hypo op. Maar in de eerste weken van het vasten, voordat medicatie goed is bijgesteld, had in een van de studies 35% van de deelnemers met insuline of deze pillen een hypo- of hyperglykemische episode. Dat is vergelijkbaar met de controlegroep, maar het laat wel zien dat de beginperiode extra aandacht vraagt.
Periodiek vasten is dan ook niet iets om op eigen houtje te beginnen als je diabetes type 2 hebt. Alle studies benadrukken dat medicatie bijgesteld moet worden vóór of bij de start, en dat je bloedsuiker regelmatig moet controleren. Doe je dat in overleg met je arts of diabetesverpleegkundige, dan lijkt het risico op ernstige ongelukken beheersbaar.
Tijdgebonden eten, een variant waarbij je alleen eet binnen een vast dagvenster van bijvoorbeeld tien uur, lijkt makkelijker vol te houden dan individueel dieetadvies. In een Australische studie hielden deelnemers zich gemiddeld zes van de zeven dagen aan hun eetvenster, en de zelfgerapporteerde therapietrouw was significant hoger dan bij de dieetadviesgroep.
Wat we nog niet weten, is hoe veilig en effectief periodiek vasten op de lange termijn is. De meeste studies duurden maar twaalf weken tot zes maanden, en grote langdurige studies ontbreken nog. Het is daarmee te vroeg voor harde uitspraken over welke exacte vorm van vasten het beste werkt, of over effecten na jaren.
Dit antwoord steunt op meerdere gerandomiseerde studies, twee grote systematische reviews met meta-analyses (waarvan de grootste gegevens van 5.369 patiënten samenvoegde), een kleinere meta-analyse van vier studies, en een overzichtsartikel. De bevindingen over bloedsuikerregulatie en gewicht zijn redelijk consistent. Het bewijs over veiligheid op de lange termijn is dun: de meeste studies duurden hooguit zes maanden en hadden kleine groepen. De onderzoekers zelf wijzen op die korte duur en kleine aantallen als beperkingen.
Krijg ik diabetes type 2 van veel suiker eten?
Suikerhoudende dranken verhogen je risico op diabetes type 2 duidelijk aantoonbaar. Suiker uit vast voedsel doet dat nauwelijks. Het grootste verschil maak je met minder zoete dranken, meer bewegen en afvallen.
Wat doet intermittent fasting met je insulinegevoeligheid?
Intermittent fasting verbetert de insulinegevoeligheid bij de meeste mensen, maar let op mogelijk spierverlies en hormonale effecten, zeker als je er intensieve sport bij doet.
Heeft het zin om bloedsuikerpieken te beperken, ook zonder diabetes?
Bloedsuikerpieken beperken heeft ook zonder diabetes zin: het risico op hart- en vaatziekten lijkt al te stijgen bij pieken die officieel nog 'normaal' heten, en direct na de maaltijd wandelen is een eenvoudige, bewezen manier om die pieken te verlagen.
Hoe weet ik of mijn bloedsuiker gezond is (prediabetes)?
Prediabetes is goed te meten, maar geen enkele bloedtest geeft alleen de volledige zekerheid. Laat bij twijfel meerdere waarden meten en bespreek met je arts of een leefstijlprogramma of medicatie zinvol is, want dat verschil maakt bewezen uit.
Heb je iets aan een glucosemeter als je geen diabetes hebt?
Een glucosemeter geeft je zonder diabetes best interessante informatie over hoe je lichaam reageert op eten, bewegen en stress. Maar dat meten ook écht leidt tot betere gezondheid, is nog niet aangetoond.