Wat doet intermittent fasting met je insulinegevoeligheid?

Intermittent fasting verbetert in meerdere meta-analyses van gerandomiseerde studies de nuchtere insuline, de nuchtere bloedsuiker en de HOMA-IR (een maatstaf voor insulineresistentie). De kanttekening is groot: de meeste onderliggende studies telden gemiddeld 38 deelnemers en duurden gemiddeld drie maanden. Beoordelaars kwalificeren het bewijs voor deze uitkomsten als laag tot zeer laag.

De sterkste aanwijzing dat vasten ook echt iets doet aan insulinegevoeligheid, en niet alleen via afvallen, komt uit een gecontroleerde crossoverstudie bij mannen met prediabetes. Zij aten vijf weken lang alle maaltijden vóór 15:00 uur binnen een venster van zes uur. Zonder dat ze ook maar een gram afvielen, verbeterde zowel hun insulinegevoeligheid als de reactie van de alvleesklier op bloedsuiker. Dat wijst erop dat het tijdstip van eten zelf telt, los van hoeveel je eet.

Het moment van de dag doet er inderdaad toe. Wanneer je de meeste calorieën vroeg inneemt en late avondmaaltijden vermijdt, lijkt de bloedsuikerregulatie na maaltijden verder te verbeteren. Dit past bij het dag-nachtritme van de stofwisseling: de insulinegevoeligheid is 's ochtends van nature hoger.

Bij oudere volwassenen met insulineresistentie bleek het 5:2-dieet (twee vastendagen per week) na acht weken bloedmarkers voor koolhydraat- en vetstofwisseling te verbeteren. Het effect was vergelijkbaar met een gewoon gezond dieet, niet spectaculair beter. Alle gangbare vastenvormen worden als veilig beschouwd en leiden niet aantoonbaar tot verstoord eetgedrag.

Voor mensen die kankerbehandeling ondergaan, geldt een andere afweging. In dieronderzoek verbetert vasten ook tijdens chemotherapie de insulinegevoeligheid, maar bij mensen zijn er nauwelijks gecontroleerde studies. Vasten tijdens een kankerbehandeling doe je nooit zonder medische begeleiding.