Helpt het opruimen van verouderde cellen met senolytica tegen veroudering?
Senolytica laten indrukwekkende resultaten zien in muisstudies, maar bij mensen is het bewijs te dun voor gebruik buiten klinische studies. Zelfmedicatie met Dasatinib is vanwege bijwerkingen en kankerbiologische risico's af te raden.
Verouderde cellen stoppen met delen maar sterven niet af. Ze hopen zich op naarmate je ouder wordt en pompen continu ontstekingsstoffen de omgeving in. In muisstudies is het verwijderen van die cellen met senolytica opvallend succesvol: meer dan 40 aandoeningen, van hart- en nierproblemen tot botziekte en hersenaandoeningen, leken te verbeteren of te vertragen. Maar wat werkt in muizen, werkt lang niet altijd bij mensen.
Bij mensen is het bewijs nog heel mager. De meest geciteerde studie bij mensen testte een combinatie van het kankermedicijn Dasatinib (100 mg) en het supplement Quercetin (1000 mg) bij slechts 9 mensen met diabetische nierziekte, gedurende 3 dagen1. Binnen 11 dagen daalde het aantal verouderde cellen in vetweefsel en huid meetbaar, en ook ontstekingsstoffen in het bloed namen af. Maar er was geen controlegroep, en enkele betrokken onderzoekers hebben financieel belang via patenten bij de Mayo Clinic.
Er lopen klinische studies naar senolytica bij diabetes, longfibrose, Alzheimer, artrose en botontkalking. Of ze ook iets betekenen voor de hersenen bij mensen is een open vraag, met nog veel onzekerheden2,3. Grootschalig bewijs van veiligheid en effectiviteit ontbreekt vooralsnog.
Een belangrijk veiligheidspunt: verouderde cellen zijn niet simpelweg schadelijk. Kort nadat ze ontstaan, remmen ze juist tumoren. Pas als ze lang aanwezig blijven, worden ze kankerbevorderend via hun ontstekingssecretie4,5. Senolytica op het verkeerde moment gebruiken kan dus risico's opleveren. Dasatinib is bovendien een kankermedicijn met bekende bijwerkingen.
Er gaat ook aandacht naar een senolytica-crème voor de huid, maar dat idee is speculatief en klinisch niet aangetoond6. Quercetin is vrij verkrijgbaar als supplement, maar de beschikbare data bij mensen zijn veel te beperkt om een veilige of effectieve dosering voor gezonde mensen te onderbouwen. Experts zijn het erover eens: senolytica horen nog in klinische studies, niet in je eigen medicijnkastje.
Zeven claims zijn gebaseerd op zes PMID-bronnen (31542391, 32686219, 35015337, 35953721, 38030088, 36045302, 33262144, 35012887). De enige directe studie bij mensen (PMID 31542391) betreft 9 deelnemers zonder placebogroep. De overige bronnen zijn vooral overzichtsartikelen over dierdata en mechanistisch onderzoek. Er zijn geen gerandomiseerde gecontroleerde studies bij mensen beschikbaar in deze bronnenverzameling.