Werken senolytica al bij mensen, of alleen nog bij muizen?

Senolytica werken niet alleen bij muizen: er zijn inmiddels kleine maar concrete stappen gezet bij mensen. De bekendste combinatie is dasatinib plus quercetine. In een pilotstudie met 9 patiënten met diabetische nierziekte zorgde een kuur van slechts 3 dagen al voor een meetbare afname van senescente cellen in vetweefsel en huid. Binnen 11 dagen daalden ook ontstekingsstoffen in het bloed aantoonbaar. Dit is het eerste directe bewijs dat senolytica bij mensen daadwerkelijk senescente cellen verwijderen, maar 9 patiënten zonder controlegroep is te weinig om te zeggen of dit ook leidt tot gezondheidswinst op lange termijn.

In de kankerbehandeling zijn de resultaten iets verder gevorderd. Bij 51 patiënten met hoofd-halskanker behaalde een combinatie van senolytica met immuuntherapie een grote pathologische respons bij een derde van de deelnemers, met weinig ernstige bijwerkingen (bij slechts 4,2% graad 3 of 4). Een bewijs-van-concept studie bij prostaatkanker liet bij een deel van de patiënten ook klinisch voordeel zien via een verwante aanpak: het remmen van de ontsteking die senescente cellen veroorzaken. Dit zijn veelbelovende vroege resultaten, maar gerandomiseerde vergelijkende studies ontbreken nog.

Voor andere aandoeningen, zoals artrose en vruchtbaarheidsproblemen door veroudering van het baarmoederslijmvlies, is het bewijs bij mensen nog vrijwel nihil. Bij artrose is het mechanisme biologisch aannemelijk op basis van dieronderzoek, maar klinische resultaten zijn er nog niet. Bij het baarmoederslijmvlies is de situatie extra gecompliceerd: senescente cellen spelen daar ook een normale rol bij het innestelen van een embryo, waardoor het ontwikkelen van veilige senolytica voor dit orgaan bijzonder lastig is.

Reviewartikelen benadrukken dat muisstudies overtuigend zijn, maar dat de vertaling naar mensen nog in een vroeg stadium verkeert. De resultaten bij muizen reproduceren zich niet automatisch bij mensen, en vragen over de juiste timing, dosering en lange-termijnveiligheid zijn nog onbeantwoord.