Helpt een zware deken echt beter slapen?

Bij volwassenen met slaapproblemen zijn er eerste positieve resultaten. Een pilot-studie met 102 deelnemers vergeleek een maand lang een zware deken met een gewone deken. De slaapkwaliteit verbeterde bijna twee keer zo sterk in de zware-deken-groep. Ook dagslaperigheid, stress, angst, vermoeidheid en pijn namen meer af. Wat objectieve nachtelijke metingen betreft -- hoe vaak iemand wakker werd -- was er geen verschil. De studie was klein en heeft methodologische beperkingen, dus harde conclusies zijn nog niet te trekken.

Voor angstklachten bij psychiatrische patiënten is het beeld iets steviger. Twee meta-analyses van meerdere gerandomiseerde onderzoeken zagen een consistent, klein tot matig effect: angst nam meetbaar af vergeleken met een gewone deken. Maar omdat deelnemers altijd wéten welke deken ze gebruiken, is volledig uitsluiten van een placebo-effect moeilijk. Meer dan de helft van de onderliggende studies had een verhoogd risico op vertekening door precies die reden.

Of zware dekens ook helpen bij slapeloosheid als klacht op zichzelf is minder duidelijk. Een samenvatting van drie studies vond als geheel geen statistisch significant effect op de ernst van slapeloosheid. Alleen als de twee methodologisch vergelijkbare studies apart werden bekeken, zag je een klein gemiddeld voordeel. Dat is onzeker bewijs.

Bij kinderen is het plaatje gemengd. Ouders zijn in de regel positief, en kinderen met ADHD en slaapproblemen ervoeren de deken als kalmerend. Maar er zijn nauwelijks objectieve slaapmetingen gedaan in deze groep, en de studie-opzetten zijn zwak. Of een zware deken daadwerkelijk beter slapen oplevert bij kinderen, is nog niet aangetoond.

Wat betreft veiligheid: ernstige bijwerkingen zijn in de onderzochte groepen niet gemeld. Maar er zijn geen gegevens over langdurig gebruik of over kwetsbare groepen, zoals jonge kinderen of mensen met bepaalde lichamelijke beperkingen. Gebruik bij die groepen is dus vooralsnog onvoldoende onderzocht.