Helpt een lage dosis lithium tegen veroudering van je brein?

Lithium bereikt de hersenen zelfs bij een heel lage dosis. Een pilotstudie met negen gezonde mannen liet zien dat 5 mg lithium per dag (ruwweg 2 tot 7% van een therapeutische dosis) na twee tot vier weken meetbaar was in hersenweefsel. Dit bewijst bereikbaarheid, niet effectiviteit.

In bevolkingsonderzoek over 62 miljoen Amerikanen hadden gebieden met meer lithium in het drinkwater een iets lagere dementieprevalentie en -incidentie (circa 3,5 tot 4% minder). Dat klinkt geruststellend, maar dit soort onderzoek kan nooit bewijzen dat lithium de oorzaak is. Toevallige andere verschillen tussen regio's kunnen het beeld vertekenen. Dezelfde studie vond ook een licht verhoogde sterfte bij dementiepatiënten in gebieden met veel lithium, al verdween dat verband voor een deel na statistische correctie.

Bij mensen met vroege Alzheimer of lichte cognitieve stoornissen beschrijven meerdere kleine studies en één systematisch overzicht uit 2014 dat lage lithiumdoses cognitief verval mogelijk vertragen en gunstige veranderingen in bepaalde hersenvochtstoffen geven. In dieronderzoek remt lithium twee centrale kenmerken van Alzheimer: ophoping van amyloid-plaques en abnormale tau-eiwitten. Maar in klinische studies bij mensen zijn de resultaten wisselend, en er zijn nog geen grote gerandomiseerde trials gedaan.

Een belangrijk aandachtspunt uit muisstudies: een hogere lithiumdosis (equivalent aan zo'n 500 mg per dag bij mensen) verslechterde geheugen en hersenactiviteit juist, terwijl een lagere dosis die in combinatie met een antipsychoticum werd gegeven gunstige effecten liet zien. Dit wijst op een smal veiligheidsvenster. Experts benadrukken bovendien dat nauwkeurige bloedspiegelcontrole en patiëntselectie noodzakelijk zijn vanwege lithiums bekende toxiciteit. Zelf laagdrempelig lithiumsupplementen nemen zonder medisch toezicht is dan ook risicovol.