Darmkanker groeit via verborgen eiwitschakelaar
Darmkankercellen delen zich sneller als één enkel remmend eiwit wegvalt. Dat eiwit werkt niet via een genetische mutatie, maar via een signaalroute die in gezond darmweefsel normaal onder controle wordt gehouden. De vondst opent een mogelijke weg naar nieuwe behandelingen.
Het darmslijmvlies heeft een hoge omzetsnelheid: cellen worden voortdurend afgestoten en vernieuwd. Die deling moet strak geregeld zijn. Wanneer de rem erop wegvalt, kunnen cellen zich ongecontroleerd gaan delen en kan een tumor ontstaan. In gezond weefsel werkt het eiwit SLAP (Src-like adaptor protein) als een remmende schakelaar op een klasse signaalmoleculen die celdeling aanjagen: de Src-familie kinases (SFK’s).
Wat SLAP doet in de darm
Onderzoekers die publiceerden in eLife lieten zien wat er gebeurt als dat remmende eiwit wegvalt. De studie gebruikte een muismodel waarbij SLAP specifiek in de darmwandcellen werd uitgeschakeld. Het gevolg: de cellen deelden zich aanzienlijk sneller, en in een model voor dikkedarmkanker verliep de tumorvorming versneld. De link met kanker bij mensen is nog niet aangetoond, maar de bevindingen suggereren dat SLAP als tumorsuppressor werkt.
Interessant was het onderliggende mechanisme. Wanneer SLAP ontbreekt, stapelt het receptor-eiwit EPHB2 zich op in de cel, wat de Src-kinases activeer. Dat EPHB2-eiwit is eerder in verband gebracht met tumorvorming, maar de precieze keten van oorzaak en gevolg was onduidelijk. Farmacologische remming van EPHB2 in het muismodel deed de overmatige celdeling grotendeels teniet. Dat maakt EPHB2 een potentieel medicijndoel.
Niet-genetisch mechanisme
Wat deze bevinding onderscheidt, is dat het om een niet-genetisch mechanisme gaat. Darmkanker wordt doorgaans geassocieerd met mutaties in bekende genen zoals APC of KRAS. Hier gaat het om een verandering in de hoeveelheid en activiteit van een eiwit, zonder dat het DNA zelf veranderd is. Dat is relevant voor een deel van de tumoren waarbij geen van de bekende mutaties wordt gevonden.
Hoe relevant zijn deze bevindingen voor veroudering? Darmkanker komt vaker voor naarmate mensen ouder worden. Of de SLAP-route met veroudering samenhangt, is nog niet onderzocht. De onderzoekers presenteren dit als een mechanistisch inzicht, niet als een klinische toepassing.
Zoektermen om zelf verder te zoeken: Src-familie kinases tumorvorming, EPHB2 receptor darmepitheel, niet-genetische tumorsuppressie darmkanker