Heeft je darmmicrobioom invloed op hoe goed je slaapt?

Darmbacteriën maken stoffen aan die rechtstreeks invloed hebben op hoe je slaapt. Denk aan korteketenvetzuren, serotonine, melatonine en GABA. Die stoffen bereiken via de zogenoemde darm-hersen-as de hersenen en helpen de slaap te reguleren. Hoe groot dat effect precies is bij mensen, is nog niet vastgesteld, maar meerdere overzichtsstudies beschouwen het verband als waarschijnlijk meer dan toeval.

De relatie werkt ook de andere kant op. Slaaptekort en onderbroken slaap verstoren zelf de samenstelling van je darmbacteriën, mogelijk doordat stress-hormonen vrijkomen die het darm-ecosysteem uit balans brengen. Kortom: slechte slaap maakt je microbioom minder gezond, en een minder gezond microbioom maakt je slaap slechter.

Je dagritme speelt hierin een grote rol. Het microbioom heeft een eigen 24-uurs ritme dat sterk afhangt van wanneer je eet. Jetlag, nachtdiensten en een onregelmatig eetpatroon dempen die normale dagelijkse schommelingen. Zowel in muizen als in mensen hing dat samen met glucose-intolerantie en gewichtstoename. Een deel van dit bewijs komt uit dieronderzoek, dus voorzichtigheid bij de vertaling naar de mens is op zijn plaats.

Probiotica als slaap-supplement klinkt aantrekkelijk, maar het bewijs daarvoor is dun. Een klein aantal studies rapporteert dat mensen zich subjectief beter uitgerust voelen, maar welke bacteriestam, dosis of kuur het best werkt, is onbekend. Wie slecht slaapt, doet er meer aan met een vezelrijk, plantaardig dieet: dat bevordert de aanmaak van slaapbevorderende bacteriële stoffen, al zijn er nog weinig studies die dat met echte slaapmetingen hebben aangetoond.

Mensen met slaapstoornissen hebben ook vaker last van diabetes en het metabool syndroom. Onderzoek suggereert dat microbioom-verstoringen een gedeelde schakel zijn, maar wat oorzaak is en wat gevolg, is nog onduidelijk.