Hartkloppingen zijn in de meeste gevallen niet gevaarlijk, maar een aantal combinaties van klachten verhoogt de kans op een ernstige hartoorzaak aanzienlijk. Het bewijs hiervoor komt uit observationeel en diagnostisch onderzoek van matig niveau. Praktisch betekent dit: bij flauwvallen, klachten tijdens inspanning, nieuwe medicatie of als je jong bent en regelmatig kloppingen ervaart, is een bezoek aan de arts noodzakelijk en geen overbodige voorzorg.
Hartkloppingen zijn een veelvoorkomende klacht bij de huisarts en hebben in de meeste gevallen een onschuldige oorzaak. Toch kunnen ze soms het eerste teken zijn van een ernstige hartritmestoornis of structurele hartziekte. Met een goede anamnese, lichamelijk onderzoek en een ECG kan een arts in de meeste gevallen onderscheid maken tussen iets onschuldigs en iets dat verdere aandacht verdient.
Er zijn een aantal situaties waarbij je niet moet afwachten, maar direct een arts moet bellen of naar de spoedeisende hulp moet gaan. Hartkloppingen die samengaan met flauwvallen of bewusteloosheid zijn een serieus alarmsignaal: onderzoek bij jongeren laat zien dat hartkloppingen vóórdat iemand flauwvalt de kans op een ernstige hartoorzaak meer dan verdubbelen (odds ratio 2,6). Ook hartkloppingen die optreden tijdens of direct na lichamelijke inspanning, en hartkloppingen gepaard met duizeligheid, pijn op de borst of kortademigheid, vragen om snelle medische beoordeling.
Speciaal voor jongeren geldt extra alertheid. In een screeningsonderzoek onder 1472 jonge mensen gaf 23,5% aan ooit hartkloppingen te hebben gehad. Omdat palpitaties bij jongeren een waarschuwingssignaal kunnen zijn voor ernstige hartziekte en zelfs plotse hartdood, wordt aanbevolen om naast een vragenlijst ook een ECG te laten maken voor een goede risicobeoordeling.
Gebruik je nieuwe medicijnen en krijg je daarna hartkloppingen, duizeligheid of vlucht je bijna flauw? Raadpleeg dan je arts of apotheker. Sommige geneesmiddelen kunnen het hartritme ontregelen via een mechanisme dat 'QT-verlenging' heet, wat in zeldzame gevallen kan leiden tot een gevaarlijke ritmestoornis genaamd 'torsades de pointes' en in het uiterste geval tot ventrikelfibrilleren en plotse hartdood.
Hartkloppingen kunnen ook wijzen op een te lage bloedsuiker (hypoglykemie), ook bij mensen zonder diabetes. Andere vroege signalen daarbij zijn wazig zien, duizeligheid, trillen, zweten en misselijkheid. Wordt dit niet behandeld, dan kan bewusteloosheid volgen. Bij herkenning van deze combinatie van klachten is snel handelen geboden. Ten slotte is het goed te weten dat de diagnose bij hartkloppingen specialistische expertise vereist: een studie van de Mayo Clinic liet zien dat 41% van de patiënten die verwezen waren met de diagnose 'lang-QT-syndroom' (een erfelijke hartritmestoornis) dit syndroom helemaal niet bleek te hebben. Zelfdiagnose op basis van een app of een enkel ECG-filmpje is dan ook onverstandig.
De claims zijn gebaseerd op meerdere gepubliceerde studies (PMID 32888682, 34379354, 21066971, 31990841, 21894674, 17502575, 20634114, 15647542). Het gaat om observationeel en diagnostisch onderzoek van matig bewijsniveau; er zijn geen grote gerandomiseerde trials over dit diagnostische onderwerp, wat niet verwacht wordt voor dit type vraag. De claims over narcolepsie en omgevingsgeuren zijn beperkt onderbouwd en zijn niet in het antwoord meegenomen als klinisch handelingspunt.