Bestaat er een mannenovergang?
Een mannenovergang bestaat wel degelijk, maar verloopt zo geleidelijk dat veel mannen de klachten niet herkennen als hormonaal; wie vermoeidheid, libidoverlies of stemmingsklachten ervaart vanaf de middelbare leeftijd, kan dit beter met een arts bespreken, ook als partner.
Ja, de mannenovergang bestaat, maar werkt heel anders dan die van vrouwen. Vanaf je 35e tot 40e daalt je testosteron (het belangrijkste mannelijke geslachtshormoon) met ongeveer 1 tot 3 procent per jaar. Dit geleidelijke proces heet ook wel andropauze.
Bij vrouwen stoppen de eierstokken abrupt. Bij mannen gaat de daling over tientallen jaren, en mannen blijven tot op hoge leeftijd vruchtbaar.
Sommige mannen van middelbare leeftijd krijgen klachten zoals vermoeidheid, minder zin in seks en stemmingswisselingen. Er is een samenhang met de hormoondaling aangetoond, maar of testosteron die klachten ook echt veroorzaakt, staat nog ter discussie.
Stress, zware lichamelijke belasting en slaapproblemen hangen samen met ernstiger klachten, zo wijst een overzicht van 9 studies uit. Die factoren kunnen de hormoondaling ook versnellen.
Een aandachtspunt voor stellen: beide partners kunnen tegelijk met hormonale veranderingen te maken krijgen. Behandel je alleen één van beiden, dan kan dat onvoldoende of zelfs nadelig uitpakken.
De claims zijn gebaseerd op een mix van overzichtsstudies, een systematische review en oudere primaire studies. Het bewijs voor de hormoondaling zelf is redelijk solide; het bewijs voor een directe oorzakelijke relatie tussen die daling en klachten is zwakker en voornamelijk associatief.
Welke hormoonwaarden worden getest bij de overgang?
Bij de overgang worden vooral FSH, LH, oestradiol, progesteron, testosteron en AMH gemeten; verhoogd FSH samen met gedaald oestradiol (onder 20 pg/ml) is het meest betrouwbare teken dat de overgang is begonnen, maar laat uitslagen altijd toelichten door je arts, want lichaamsgewicht en achtergrond beïnvloeden de normaalwaarden.
Verandert mijn gewicht en stofwisseling tijdens de overgang?
Tijdens de overgang verandert je lichaamssamenstelling ingrijpend: meer vetmassa, minder spieren en meer gevaarlijk buikvet. Je totale gewicht op de weegschaal hoeft nauwelijks te veranderen, maar er speelt zich ondertussen wel degelijk iets wezenlijks af.
Kun je de overgang uitstellen met leefstijl of voeding?
Roken vermijden, minder rood vlees en meer citrusvruchten en vette vis lijken je menopauzeleeftijd gunstig te beïnvloeden. Maar bewijs uit gecontroleerde experimenten ontbreekt nog volledig.
Hebben mannen ook oestrogeen nodig voor hun gezondheid?
Ja, mannen hebben oestrogeen nodig voor sterke botten, gezonde bloedvaten en vruchtbaarheid. Zowel een tekort als een teveel is schadelijk, dus het gaat om de juiste balans.
Welke supplementen helpen echt bij de overgang?
Rode-klaverisoflavonen en zwarte cohosh hebben de sterkste onderbouwing voor minder opvliegers, soja-isoflavonen helpen ook iets; voor botgezondheid is vitamine D goed onderbouwd. De effecten zijn bescheiden en bij ernstige klachten bespreek je het best de opties met je arts.
Welke klachten komen het vaakst voor in de overgang?
De meest voorkomende overgangsklachten zijn gewrichts- en spierpijn, vermoeidheid en slaapproblemen; opvliegers zijn het meest kenmerkend maar staan qua prevalentie niet bovenaan. Herken je meerdere van deze klachten, dan is het zinvol ze te bespreken met je huisarts, die per klacht kan bekijken wat helpt.