Beschermt regelmatig sauna nemen je hersenen tegen achteruitgang?

Mannen die 4 tot 7 keer per week naar de sauna gingen, hadden in een grote Finse cohortstudie (ruim 2300 deelnemers, gevolgd over gemiddeld 21 jaar) een 66% lager risico op dementie en een 65% lager risico op de ziekte van Alzheimer, vergeleken met mannen die maar één keer per week gingen. Dat zijn opvallend grote getallen. Toch geldt een stevige kanttekening: dit is een observationeel verband, geen bewijs van oorzaak en gevolg. Mensen die vaak naar de sauna gaan, leven doorgaans ook gezonder op andere vlakken.

Minder frequent saunabezoek, twee tot drie keer per week, leverde in dezelfde studie geen statistisch aantoonbare risicoreductie op. Het effect lijkt dus pas op te treden bij een hoge frequentie, al kan dat ook een kwestie zijn van te weinig statistische kracht in die tussengroep.

Een breed opgezette review bevestigt de associatie met een lager risico op cognitieve achteruitgang en noemt verbeterde bloedvatfunctie als mogelijke verklaring: soepelere slagaders, lagere bloeddruk en betere doorbloeding zijn bekende risicofactoren voor dementie. Of die verbetering van de bloedvaten ook echt de hersenen beschermt, is nog niet direct aangetoond.

Alle beschikbare studies betreffen mannen in Finland, een populatie met een specifieke saunacultuur. Of vrouwen, of mensen in een andere context, hetzelfde voordeel hebben is op basis van deze gegevens onbekend. Van directe inwerking op hersenweefsel is geen bewijs; de biologische verklaring blijft vooralsnog een hypothese. Een klein onderzoek bij mensen die giftige stoffen hadden binnengekregen liet cognitieve verbetering zien na een combinatieprogramma met sauna, maar daarin was sauna niet de enige factor en ontbrak een controlegroep, dus dit zegt weinig over gezonde mensen.