Beschermt olijfolie je hersenen tegen achteruitgang?

Extra vierge olijfolie als onderdeel van het Mediterraan dieet lijkt het geheugen en de aandacht te beschermen. In de PREDIMED-studie (334 deelnemers, gemiddeld 4,1 jaar gevolgd) scoorden mensen die een Mediterraan dieet met een liter extra vierge olijfolie per week volgden beter op geheugen- en aandachtstests dan de controlegroep. Die controlegroep, die vetarm at, verslechterde op alle gemeten cognitieve maten. Een langere vervolgmeting in dezelfde proef (522 deelnemers, 6,5 jaar) bevestigde dit: de olijfolie-groep scoorde op twee gestandaardiseerde cognitietests meetbaar hoger dan de controles.

Een meta-analyse van 23 studies laat zien dat mensen die het Mediterraan dieet goed volgen 11 tot 30 procent minder kans hebben op cognitieve achteruitgang, dementie of de ziekte van Alzheimer. Het sterkste getal geldt voor Alzheimer: 30 procent lager risico. Maar dit zijn verbanden, geen bewezen oorzakelijkheid. Er was ook aanzienlijke variatie tussen de studies, wat betekent dat de precieze omvang van het effect onzeker blijft.

Of olijfolie zelf het verschil maakt, of het Mediterraan dieet als geheel, is nog niet opgehelderd. Een systematische review van 56 studies concludeert dat olijfolie een veelbelovend onderdeel is, maar dat het bewijs voor olijfolie als losstaande factor beperkt en niet definitief is. De sterkste bescherming werd steeds gevonden voor het complete dieetpatroon, niet voor een enkele ingrediënt.

Hoe de hersenbescherming precies werkt, is ook onduidelijk. Het kan rechtstreeks zijn, maar het kan ook lopen via een gezonder hart-en-vaatsysteem: minder slagaderverkalking betekent ook een betere doorbloeding van de hersenen. Een grote gerandomiseerde studie die extra vierge olijfolie specifiek test als bescherming tegen Alzheimer heeft de resultaten nog niet gepubliceerd.