Zijn omega-3 vetzuren belangrijker voor je levensduur dan niet roken?
Stoppen met roken is een van de krachtigste dingen die je voor je levensduur kunt doen, en omega-3 supplementen laten in groot gerandomiseerd onderzoek geen aantoonbaar effect op levensduur zien.
Omega-3 supplementen verlengen je leven niet aantoonbaar. Twee grote onafhankelijke analyses met elk meer dan 100.000 deelnemers en hoge bewijskracht vonden dat het slikken van omega-3-capsules weinig tot geen effect heeft op de kans om te overlijden aan welke oorzaak dan ook. Roken verhoogt het risico op overlijden met tientallen procenten en is een van de sterkste vermijdbare oorzaken van vroegtijdige dood. Omega-3 supplementen wegen daar simpelweg niet tegenop.
Waar omega-3 wél een bescheiden, aannemelijk effect laat zien, is op het risico op een hartinfarct. Meerdere gerandomiseerde studies vonden een risicoreductie van 10 tot 18%, en dat is het sterkste positieve signaal voor omega-3-capsules. Op cardiovasculaire sterfte is er ook een lichte daling zichtbaar (5 tot 8%), maar het effect op een beroerte is klein en wisselend. Voor hart- en vaatziekten kun je circa 1 gram EPA en DHA per dag proberen, minstens 12 maanden, maar bespreek dit met je arts, zeker als je al bloedverdunners gebruikt.
Er is ook een serieuze keerzijde. Omega-3-suppletie verhoogde in een grote analyse het risico op boezemfibrilleren (een hartritmestoornis) met 25%. Bij mensen die eerder een hartinfarct hebben gehad, wijst een subgroepanalyse op een hoger risico op beroerte. En bij hoge doses, zoals recept-EPA-ethylester, is er ook een verhoogd bloedingsrisico. Omega-3 is dus niet zonder risico's voor iedereen.
Mensen met veel omega-3 in hun bloed, gemeten via voeding en niet via capsules, leven wel aantoonbaar langer: in een analyse met meer dan 160.000 mensen hadden zij een 17 tot 21% lagere kans op overlijden. Maar dat is een verband, geen bewijs dat omega-3 de oorzaak is. Mensen die veel vette vis eten, leven op meer manieren gezonder.
De vergelijking met roken is daarmee duidelijk: stoppen met roken heeft een veelvoud van het effect dat omega-3 ooit heeft laten zien, en zonder de bijwerkingen. Als je rookt, is stoppen de meest effectieve levensverlengingsmaatregel die je kunt nemen. Omega-3 kan daarna als aanvulling een rol spelen, specifiek voor het hart.
Dit antwoord rust op meerdere grote analyses van gerandomiseerde studies, met in totaal honderdduizenden deelnemers. Voor totale sterfte beoordeelden de onderzoekers het bewijs als hoog van zekerheid (meer dan 143.000 deelnemers, bijna 11.300 sterfgevallen) en vonden zij geen effect van supplementen. Voor cardiovasculaire sterfte was de zekerheid matig (bijna 118.000 deelnemers). Voor boezemfibrilleren was de zekerheid laag (bijna 78.000 deelnemers). Voor coronaire sterfte ook laag (meer dan 127.000 deelnemers). De verband-data voor omega-3 in het bloed komen uit een analyse met meer dan 160.000 mensen, maar dat is geen bewijs van oorzaak en gevolg. Bewijs over roken is niet direct aangeleverd als studie in deze set; de vergelijking is gebaseerd op wat de omega-3-studies wél en niet laten zien.
Maakt het uit welke vorm omega-3 je kiest?
De vorm maakt uit, maar de maaltijd waarbij je omega-3 inneemt minstens zo veel: neem ethylesters altijd bij een vette maaltijd, anders wordt een groot deel slecht opgenomen.
Hoeveel omega-3 met EPA en DHA heb je per dag nodig?
Er is geen vaste dosis omega-3 voor iedereen: voor hartbescherming is circa 1 g EPA+DHA per dag de meest onderzochte hoeveelheid, voor ontstekingswaarden 1 tot 2 g, en bij zwangerschap gaat het om 200 tot 300 mg DHA per dag. Gaat het om je hart of ben je zwanger, overleg dan altijd met een arts.
Leef je langer met een vegetarisch of plantaardig dieet?
Een kwalitatief goed plantaardig dieet hangt samen met minder vroegtijdig overlijden. Maar strikt vegetarisch of veganistisch eten is niet bewezen beter dan een gevarieerd dieet waarbij je soms vlees of vis eet.
Hoeveel jaar leef je langer met een gezonde leefstijl?
Meerdere grote onderzoeken laten zien dat een combinatie van gezonde gewoonten gemiddeld twee tot vier extra zelfstandige levensjaren oplevert na je 65e, en je risico op overlijden met 35 tot 42% verlaagt. Bewegen is daarin de krachtigste factor, maar elk gezond gedrag dat je toevoegt telt mee.
Helpt omega-3 slikken je langer gezond te blijven?
Omega-3 heeft het sterkste bewijs op het gebied van hart- en vaatgezondheid: circa 1 gram EPA+DHA per dag verlaagt het risico op een fatale hartaanval, al is dat effect bescheiden bij de meeste mensen.
Helpen omega-3-vetzuren tegen de vorming van schadelijke AGE's?
Omega-3 vetzuren verlagen de hoeveelheid AGEs in het bloed en maken de balans tussen AGE-receptoren gunstiger. Het bewijs is nog beperkt, maar de beschikbare aanwijzingen wijzen consistent dezelfde kant op.