Zijn buikpijn en een opgeblazen gevoel tekenen van een ongezonde darm?

Buikpijn en een opgeblazen gevoel zijn de twee meest kenmerkende klachten van het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS). PDS is een zogenoemde 'functionele' darmstoornis: er is geen weefselschade zichtbaar, maar de darm werkt niet goed. Dezelfde klachten kunnen echter ook wijzen op andere aandoeningen, zoals een abnormale toename van bacteriën of schimmels in de dunne darm, of op maagproblemen zoals een trage maagontlediging. Dat maakt een goede diagnose belangrijk.

De klachten zijn dus niet automatisch een teken van een 'ongezonde darm' in de zin van zichtbare schade of ontsteking. Toch laten studies zien dat bij een deel van de mensen het afweersysteem in de darmwand reageert op bepaalde voedingsmiddelen, wat klachten kan uitlokken of verergeren. Dit is biologisch gezien interessant, maar nog niet bewezen als oorzaak bij de meeste patiënten.

Wie last heeft van PDS-klachten, kan het meeste baat hebben bij een low-FODMAP dieet: daarin beperk je fermenteerbare koolhydraten die de darm prikkelen. In een analyse van dertien gerandomiseerde studies met bijna duizend patiënten werkte dit dieet het best van alle onderzochte aanpakken. De kans op uitblijvende verbetering was 33% lager dan bij een gewoon eetpatroon. Opgelet: het dieet is niet bedoeld als permanente leefstijl. Langdurig volhouden zonder herintroductie van voedingsmiddelen kan het aantal gunstige darmbacteriën verminderen.

Ook een gepersonaliseerd eliminatiediet, gebaseerd op welke voedingsmiddelen je immuunsysteem aanmaakt, liet positieve resultaten zien in één gerandomiseerde studie: 60% van de deelnemers voelde zich duidelijk beter, tegenover 42% in de controlegroep. Grotere studies moeten dit nog bevestigen.

Rustige aerobe beweging zoals wandelen, zwemmen of fietsen lijkt het darmmicrobioom gunstig te beïnvloeden en PDS-klachten te verlichten, al is het bewijs daarvoor nog beperkt en zijn de ideale intensiteit en duur niet bekend. Te zwaar trainen kan de klachten juist verergeren.