Werkt echinacea echt tegen verkoudheid?

Bijna 400 vrijwilligers namen deel aan een goed opgezette studie in het New England Journal of Medicine, waarin drie chemisch gekarakteriseerde extracten van Echinacea angustifolia-wortel werden getest, zowel ter preventie als als behandeling. Geen van de drie extracten had enig aantoonbaar effect op het oplopen van een verkoudheid, de ernst van de klachten, neussecretie of ontstekingswaarden.

Toch is het geen simpel 'werkt niet'. Een studie met 246 deelnemers vond dat een specifiek gestandaardiseerd preparaat van Echinacea purpurea (kruid plus wortel) de klachtenindex significant meer verlaagde dan placebo. Een vloeibaar preparaat met een vastgestelde samenstelling van werkzame stoffen liet een 23% lagere symptoomscore zien vergeleken met placebo. Puur wortelextract van dezelfde plant had echter geen effect. Het merk, de plantensoort en het deel van de plant (kruid versus wortel) maken dus een groot verschil.

Een Cochrane-overzicht van 16 studies met in totaal 3396 deelnemers trekt een voorzichtige conclusie: sommige preparaten lijken beter te werken dan placebo, maar het bewijs is te wisselend om één specifiek product aan te bevelen. Een ander literatuuroverzicht van klinisch onderzoek tussen 1961 en 1999 bevestigt dat beeld: twaalf studies rapporteerden positieve effecten, vijf later uitgevoerde studies gaven gemengde resultaten. Studiegebreken en niet-gestandaardiseerde preparaten maken de uitkomsten moeilijk te vergelijken.

Veiligheid lijkt geen groot punt: in de studies werd geen schade vastgesteld. Maar praktisch gezien is het probleem dat de meeste producten die je in de winkel koopt, niet overeenkomen met de gestandaardiseerde preparaten die in positieve studies werden gebruikt. Wie echinacea wil proberen, kiest bij voorkeur een preparaat van Echinacea purpurea (kruid inclusief wortel) met een bekende samenstelling, en begint er vroeg mee bij de eerste klachten.