Wat gebeurt er met je cellen als je te weinig bewegt?

Spieren zijn meer dan alleen bewegingsmotoren: ze geven bij elke contractie honderden signaaleiwitten af aan andere organen, zoals de lever, het vetweefsel en de hersenen. Wie weinig beweegt, onderdrukt die continue stroom van signalen. Dat is waarschijnlijk een van de belangrijkste mechanismen achter de link tussen een zittend leven en chronische ziekten, al is het totale effect op al die signaaleiwitten nog niet volledig in kaart gebracht.

Een duidelijk meetbaar gevolg van inactiviteit is dat cellen minder goed reageren op insuline. Spier-, lever- en vetcellen verwerken suiker dan minder efficiënt, en visceraal vet (het vet rondom je organen) hoopt zich op. Dit zijn vroege verstoringen die aan meerdere chronische ziekten voorafgaan. Het risico op type 2 diabetes neemt zo aantoonbaar toe. Regelmatige beweging draait dat deels terug: gemiddeld daalt de bloedsuiker over langere tijd met 0,4 tot 1,0 procentpunt, een klinisch relevant verschil.

Ook je vaatwand lijdt mee. Inactiviteit bevordert laaggradige ontsteking en beïnvloedt de cellen in de bloedvatwand op een manier die bijdraagt aan de vorming van plaques, het begin van aderverkalking. De exacte bijdrage van inactiviteit los van andere risicofactoren is lastig te isoleren, maar de relatie is biologisch plausibel en wordt steeds beter onderbouwd.

Voor vrouwen met een aanleg voor polycysteus-ovariuumsyndroom (een hormonale stoornis) kan een inactieve levensstijl de cellulaire ontregeling, waaronder insulineresistentie en oxidatieve stress, verder versterken. Het bewijs daarvoor is beperkter dan voor diabetes of hart- en vaatziekten, maar de richting is consistent.

Het goede nieuws: ook minder dan de officieel aanbevolen 150 minuten matige beweging per week geeft al gezondheidswinst op celniveau. En regelmatig even opstaan tussendoor, ook al sport je al, helpt om de schade van lang zitten te beperken.