Wat doet chronisch stress met je gewicht op de lange termijn?

Chronisch verhoogde cortisolspiegels sturen je lichaam op de lange termijn richting gewichtstoename. Cortisol, het hormoon dat je stressrespons aanstuurt, bevordert vetopstapeling en remt tegelijkertijd de normale suikerregulatie. Langdurige blootstelling hieraan wordt zelfs expliciet genoemd als een bekende bijwerking bij mensen die om medische redenen langdurig cortisonachtige medicijnen nemen.

Naast meer vetweefsel vergroot aanhoudend hoge cortisol de kans op insulineresistentie en uiteindelijk diabetes type 2. Het gaat daarbij niet alleen om gewicht op de weegschaal: het vet hoopt zich bij voorkeur op rondom de buikorganen. Visceraal vet, zoals dat type heet, is gevaarlijker dan vet elders op het lichaam en vergroot het risico op hart- en vaatziekten.

Vetweefsel is zelf ook een bron van ontsteking. Wanneer je langdurig te zwaar bent, scheiden vetcellen meer ontstekingsstoffen uit, waaronder stoffen die insulineresistentie en hart- en vaatproblemen verder aanwakkeren. Een studie bij jongvolwassenen rond de 30 jaar liet zien dat mensen die al vanaf de kindertijd overgewicht hadden, hogere ontstekingswaarden in hun bloed hadden en tekenen van versnelde biologische veroudering. Dit was een associatiestudie, geen bewijs van een directe oorzakelijke keten.

Chronische stress gecombineerd met eetgedrag maakt het plaatje ingewikkelder. Stress bevordert overeten en een zittende levensstijl, waardoor ook via die weg visceraal vet en insulineresistentie toenemen. Bovendien zijn er aanwijzingen dat langdurig verhoogd cortisol ook de spiermassa kan aantasten, al is dat onderdeel minder goed gekwantificeerd in het beschikbare onderzoek.