Wat doet alcohol met je biologische leeftijd?

Alcohol versnelt meerdere verouderingsprocessen tegelijk. Chronisch zwaar drinken tast de darmflora aan, beschadigt de darmwand en veroorzaakt laaggradige ontsteking door het hele lichaam. Die ontsteking draagt bij aan leverziekte, hersenschade en aantasting van meerdere organen.

In de lever activeert alcohol een moleculaire keten die uitmondt in oxidatieve stress en celdood. Dat mechanisme is onderzocht in zowel menselijk leverweefsel als diermodellen, en geeft een biologische verklaring voor waarom zwaar drinken zo schadelijk is voor de lever.

Je hersenen zijn een apart risicopunt. Dieronderzoek laat zien dat alcohol in het angst- en emotiecentrum van de hersenen de aanmaak van een bepaald eiwit verlaagt, wat depressieve klachten kan veroorzaken of verergeren. Voor oudere mensen geldt extra: het drinken stapelt zich bovenop de cognitieve achteruitgang die al bij het ouder worden hoort. Specifiek onderzoek bij oudere mensen is schaars, maar de aanwijzingen zijn consistent negatief.

Ouder worden zelf brengt al chronische laaggradige ontsteking en een trager immuunsysteem mee. Alcohol versterkt die processen, waardoor oudere mensen gevoeliger zijn voor alcohol-gerelateerde ziekten dan jongere. Voor oudere vrouwen speelt er bovendien een extra risico: de hormoonassen die stress en voortplanting regelen veranderen al door de overgang en het ouder worden, en alcohol kan daarmee extra schade aan de hersenen veroorzaken. Hoeveel precies is nog onvoldoende onderzocht.

Ten slotte is er een genetische nuance: mensen met een specifieke variant in het gen dat alcohol afbreekt (veel voorkomend in Oost-Aziatische populaties) stapelen al bij lage alcoholhoeveelheden een giftig afbraakproduct op. Bij hen leidt ook matig drinken tot darmschade en oxidatieve stress. Alcohol werkt bovendien zelden in isolatie: de combinatie met roken, slechte voeding en ouder worden maakt de totale schade groter dan elk van die factoren apart.