Wat doet roken met je biologische leeftijd?

Roken versnelt de veroudering van longcellen aanzienlijk. In longweefsel van rokers en COPD-patiënten stapelen beschadigde eiwitten zich op in kleine blaasjes in de cel, omdat een normaal cellulair opruimsysteem niet meer goed werkt. Opvallend: dit patroon lijkt sterk op wat je bij van nature verouderende longcellen ziet. De hoeveelheid van die beschadigde-eiwit-ophopingen hing samen met de ernst van longemfyseem. Dit geldt zowel voor celstudies als voor menselijk weefsel.

Roken heeft ook meetbaar effect op het DNA, via zogenoemde epigenetische veranderingen. Dat zijn chemische markeringen op het DNA die regelen welke genen aan- of uitstaan, en ze worden gebruikt als maatstaf voor biologische veroudering. Rookblootstelling hing samen met veranderingen op meer dan honderd genloci in immuuncellen. Dit is een associatie, geen bewezen oorzakelijk verband, en het onderzoek betrof niet uitsluitend tabaksrokers. Maar het past in het bredere beeld dat roken de biologische klok versnelt.

Op het immuunsysteem zijn de gevolgen concreet merkbaar. Rokers met de huidziekte psoriasis reageren aantoonbaar minder goed op moderne immuuntherapie dan niet-rokers: de kans op een goede behandeluitkomst daalde met circa 20% bij zowel huidige als voormalige rokers. Dit suggereert dat roken het immuunsysteem langdurig verandert, ook nadat je gestopt bent.

Voor de vruchtbaarheid zijn de effecten breed onderzocht. Roken schaadt zowel eicel- als zaadcelkwaliteit, vergroot het risico op miskraam en vroeggeboorte, en verlaagt het geboortegewicht met 150 tot 300 gram bij kinderen die normaal uitgedragen worden. Stoppen met roken vermindert deze risico's aanzienlijk. Voor het risico op bacteriële longontsteking geldt hetzelfde: het risico stijgt sterk met de hoeveelheid die je rookt, maar na tien jaar stoppen is het risico gelijk aan dat van mensen die nooit gerookt hebben. Stoppen loont dus, ook als je al lang rookt.