Medicijn verbetert mitochondriën en verlengt leven bij wormen
Een bestaand antibacterieel middel blijkt een onverwacht bijeffect te hebben: het verbetert de werking van energiecentrales in afweercellen. Bij wormen leidde dat tot een langer leven. Of dat ook voor mensen geldt, is nog onbekend.
K21 is een stof die bacteriën, virussen en schimmels bestrijdt. Onderzoekers wisten al dat het de wondgenezing bevordert. Maar hoe dat werkte, was onduidelijk. De onderzoekers ontdekten nu dat K21 macrofagen (afweercellen die infecties en beschadigd weefsel opruimen) herprogrammeert. Het middel activeert mitofagie: het proces waarbij cellen beschadigde mitochondriën (de energiecentrales van de cel) afbreken en vervangen.
Dat is relevant omdat mitochondriale kwaliteitscontrole een van de bekendste mechanismen is die veroudering vertraagt in diermodellen. Hoe beter mitochondriën functioneren, hoe beter cellen energie produceren en stress weerstaan.
Verlengd leven bij rondwormen
De onderzoekers testten K21 ook in het modelorganisme C. elegans, een microscopisch klein rondomworm dat veelvuldig wordt gebruikt in verouderingsonderzoek. De wormen die K21 kregen, leefden langer. Ze vertoonden geen bijwerkingen op groei of vruchtbaarheid. De stof veranderde ook de expressie van genen die betrokken zijn bij het energiemetabolisme.
Dit is een veelbelovend resultaat, maar de vertaling naar mensen is nog ver weg. C. elegans heeft geen bloed, geen organen, en een fundamenteel andere biologie dan zoogdieren. Dat de werking ook in menselijke macrofagen werd waargenomen, maakt het iets relevanter. Maar het blijft laboratoriumonderzoek.
Afweer en veroudering als gedeeld systeem
Wat dit onderzoek interessant maakt voor de longevity-wetenschap, is de brug tussen het immuunsysteem en mitochondriale functie. Macrofagen zijn niet alleen bewakers tegen infectie. Ze ruimen ook verouderd en beschadigd weefsel op. Als hun mitochondriën beter werken, werken zij beter. En als zij beter werken, zou dat weerslag kunnen hebben op hoe snel weefsel veroudert.
Het onderzoek werd gepubliceerd in Life Science Alliance. Het opent een nieuwe denkrichting: bestaande stoffen met antimicrobiële werking herijken als potentiële middelen voor cellulaire gezondheid.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- mitofagie macrofaag polarisatie
- mitochondriale kwaliteitscontrole levensduur
- C. elegans levensduurverlenging