Veroudert iedereen even snel?
Mensen verouderen aantoonbaar op verschillende snelheden, en na je zestigste worden die verschillen alleen maar groter. Erfelijke aanleg, leefstijl, geslacht en omgeving bepalen samen het tempo.
Nee, mensen verouderen niet allemaal even snel. Tot het zestigste levensjaar worden verschillen in hersenvolume tussen mensen bijna volledig bepaald door aangeboren eigenschappen. Daarna lopen de wegen steeds verder uiteen: op tachtigjarige leeftijd is tot 50% van de variatie in hersenomvang te verklaren doordat de hersenen bij de ene persoon sneller krimpen dan bij de andere.
Of je hersenen er ouder of jonger uitzien dan je kalenderleeftijd suggereert, hangt samen met zowel erfelijke aanleg als leefgewoonten en omgeving. Een ongezonde leefstijl vergroot de kloof tussen werkelijke en voorspelde hersenleeftijd, en een grotere kloof hangt op zijn beurt samen met een verhoogd risico op 69 ziekten, waaronder hart-, stofwisselings- en hersenaandoeningen. Kortere telomeren, de beschermende eindstukjes van je DNA, hangen eveneens samen met snellere hersenveroudering.
Spierverlies verloopt ook niet gelijkmatig. Bij Aziatische ouderen van 60 jaar en ouder heeft gemiddeld ruim 16% al meetbaar spierverlies, maar dat aandeel verschilt sterk per land en per meetmethode. Huidveroudering is het duidelijkste voorbeeld van hoe leefomstandigheden het tempo bepalen: langdurige blootstelling aan ultraviolet licht is de voornaamste oorzaak van rimpels, pigmentvlekken en verlies van elasticiteit, en dat verschilt enorm van persoon tot persoon.
Ook geslacht speelt een rol. Vrouwen scoren op alle leeftijden hoger op maten voor kwetsbaarheid dan mannen, maar hebben tegelijk een lagere kans om te overlijden. Mannen hebben bij elke leeftijdsgroep, tot aan de groep van 90 tot 94 jaar, een hogere sterftekans. Vrouwen leven dus langer maar zijn gemiddeld genomen kwetsbaarder: veroudering tekent zich bij de twee geslachten op een andere manier af.
Voeding heeft op papier ook invloed: nauwer de richtlijnen volgen hangt samen met een iets lagere biologische leeftijd. Maar bij eeneiige tweelingen, die dezelfde genen en vroege omgeving delen, verdwijnt dit verband grotendeels. Dat suggereert dat erfelijke factoren een groot deel van het verband verklaren, niet de voeding zelf.
Dit antwoord rust op meerdere grote studies bij mensen, waaronder een studie over longfunctie en cognitie met ruim 20.000 deelnemers, hersenscans gevolgd over de tijd, tweelingstudies en bevolkingsonderzoek bij Aziatische ouderen. Voor hersenveroudering en spierverlies is het bewijs stevig; voor voeding en epigenetische veroudering is het bewijs beperkt, mede omdat het verband bij tweelingen grotendeels verdwijnt.
Verouder je sneller van stress?
Langdurige stress versnelt je biologische veroudering aantoonbaar. Gezonde gewoonten kunnen dat proces merkbaar afremmen.
Versnelt overgewicht de veroudering?
Overgewicht versnelt de biologische veroudering aantoonbaar, zowel via kortere telomeren als via epigenetische klokken. De beste aanwijzingen zijn al zichtbaar bij jongvolwassenen, en gewichtsverlies lijkt het proces deels terug te kunnen draaien.
Verouder je sneller als je chronische pijn hebt?
Chronische pijn hangt samen met meetbare tekenen van versnelde biologische veroudering. Of de pijn de oorzaak is of andersom is nog niet vastgesteld.
Veroudert je biologische leeftijd sneller als je eenzaam bent?
Eenzaamheid hangt samen met meetbaar snellere biologische veroudering, en dat verband is gevonden via meerdere onafhankelijke maten. Of eenzaamheid dit ook rechtstreeks veroorzaakt is nog niet bewezen, maar de aanwijzingen zijn sterk genoeg om sociale verbinding serieus te nemen als onderdeel van gezond ouder worden.
Veroudert je lichaam sneller na een lange periode van stress?
Langdurige stress hangt samen met tekenen van snellere cellulaire veroudering, maar of dat ook echt zo werkt en bij iedereen opgaat is nog niet bewezen. Wil je de biologische gevolgen van stress beperken, dan loont het om te letten op hoe je stressvolle situaties persoonlijk ervaart en verwerkt.
Hoe werkt veroudering en hoe rem je dat?
Veroudering is biologisch goed beschreven, maar bewezen middelen om het echt te remmen zijn er bij mensen nog niet. Richt je voorlopig op wat werkt: voldoende bewegen, eiwitrijke voeding en overeten vermijden.