Verouder je sneller van stress?

Ja, en dat is inmiddels meetbaar. Wetenschappers kunnen aan je DNA aflezen hoe oud je cellen zijn, ook los van je geboortejaar. Vroegkinderlijke tegenspoed, een opeenstapeling van stressvolle ervaringen en armoede hangen in meerdere onderzoeken samen met een hogere biologische leeftijd dan je kalenderleeftijd zou voorspellen. De richting is consistent over studies heen, al verschilt de precieze omvang per onderzoek¹.

Stress tast je cellen op meerdere manieren aan. De beschermende uiteindes van je chromosomen slijten sneller. Cellen stoppen eerder met delen, maar blijven dan wél ontstekingsstoffen afgeven. Grote studies bij mensen laten zien dat langdurige stress samenhangt met een verhoogd risico op diabetes en leververvetting².

Onderzoekers van het National Institute on Aging beschrijven hoe een combinatie van armoede, ongelijkheid en chronische stress het lichaam sneller doet verouderen, een fenomeen dat weathering heet. Meetbaar zijn verhoogde oxidatieve schade, vroegere DNA-beschadiging en hogere ontstekingswaarden. Het gaat om een stevige samenhang; volledig bewijs voor directe oorzakelijkheid ontbreekt nog³. In cel- en dieronderzoek lijkt langdurige stress bovendien een eiwit te ondermijnen dat cellen beschermt tegen schade, wat veroudering verder versnelt. Of dat bij mensen precies zo werkt, is nog onduidelijk⁴.

Er is ook goed nieuws. In een studie met bijna 24.000 deelnemers bleken mensen met een betere cardiovasculaire gezondheid biologisch jonger. Elke 10 punten hogere score op een maat voor hart- en vaatgezondheid correspondeerde met gemiddeld 1,14 jaar lagere biologische leeftijd. Minder chronische lichamelijke belasting via gezonde leefgewoonten lijkt de biologische klok dus aantoonbaar te vertragen⁵.