Verhoogt veelvuldig gebruik van je mobiele telefoon het risico op hersentumoren?
Gewoon mobiel gebruik lijkt het risico op hersentumoren niet te verhogen, maar bij meer dan tien jaar intensief gebruik zijn er voorzichtige aanwijzingen voor een licht verhoogd risico op glioom. Wat dit betekent voor wie als kind is begonnen of al meer dan vijftien jaar belt, is nog niet goed onderzocht.
Wie een paar jaar belleert, hoeft zich niet direct zorgen te maken. Meerdere meta-analyses vinden bij kortdurend of gemiddeld gebruik geen verhoogd risico op hersentumoren: de gecombineerde kans ligt rond OR 0,98, wat neerkomt op praktisch geen verschil met niet-gebruikers. Ook kankerregisters uit de bevolking laten geen stijging in hersentumorincidentie zien, ondanks de explosieve groei van mobiel gebruik de afgelopen decennia.
Bij gebruik van meer dan tien jaar wordt het beeld genuanceerder. Verschillende meta-analyses vinden een bescheiden associatie met hersentumoren in het algemeen (OR 1,18 tot 1,32). Dat zijn odds-ratios net boven de 1, wat duidt op een mogelijke risicoverhoging van ruwweg 18 tot 32 procent. Let wel: dit zijn verbanden, geen bewezen oorzaak-gevolgrelaties. Methodologische problemen, zoals terugkijkende herinneringsbias en wisselende definities van 'langdurig gebruik', beperken de zekerheid fors.
Het meest concrete signaal komt uit studies naar glioom, een specifiek type hersentumor. Bij gebruik van meer dan tien jaar vinden onderzoekers een OR van circa 1,44 voor glioom in het algemeen. Specifiek voor laaggradig glioom loopt dit op tot OR 2,22, al benadrukken de onderzoekers zelf dat de bewijskwaliteit laag is. Hooggradig glioom laat juist geen verhoogd risico zien. Voor meningioom, een andere veelvoorkomende hersentumor, is er bij langdurig gebruik geen verhoogd risico gevonden.
Een extra aanwijzing dat er iets speelt bij langdurig gebruik, is de zijde van het telefoongebruik. Mensen die de telefoon decennialang aan één zijde van het hoofd hielden, bleken in meta-analyses een hogere kans te hebben op een tumor aan diezelfde kant (OR 1,25 tot 1,46 voor glioom). Dit patroon is biologisch relevant, maar bewijst nog geen oorzakelijk verband.
De grootste kennislacune is de langetermijnsituatie: wat zijn de risico's na meer dan vijftien jaar gebruik, en wat betekent het als je als kind al begon met bellen? Hierover is nauwelijks betrouwbare data beschikbaar. Gezien de huidige generatie kinderen die vroeg en intensief een smartphone gebruikt, achten meerdere onderzoeksgroepen dit een urgente vraag die nog beantwoord moet worden.
Gebaseerd op meerdere meta-analyses van observationele studies (case-control en cohort). Geen experimentele of gerandomiseerde studies mogelijk op dit onderwerp. Voornaamste beperkingen: herinneringsbias, wisselende definitie van 'gebruik', korte follow-upduur, en ontbreken van data over gebruik langer dan 15 jaar of gebruik in de kindertijd.