Verhoogt het gebruik van de anticonceptiepil mijn kans op kanker?
De pil verlaagt het risico op eierstok- en baarmoederkanker aantoonbaar, maar verhoogt bij langdurig gebruik of gebruik vóór een eerste zwangerschap het borstkankerrisico licht. Bespreek je persoonlijke situatie met je huisarts of gynaecoloog als je twijfelt.
Eierstokkanker en baarmoederkanker worden aantoonbaar minder waarschijnlijk bij pilgebruiksters. Het risico op eierstokkanker daalt met ongeveer 40%, en dit beschermende effect houdt jarenlang aan nadat je bent gestopt. Voor baarmoederkanker geldt iets vergelijkbaars: de progestageen-component in de pil remt de celgroei in het baarmoederslijmvlies, en ook dit voordeel blijft na stoppen bestaan.
Voor borstkanker liggen de zaken genuanceerder. Voor de gemiddelde gebruikster laat onderzoek naar meer dan 72.000 gevallen geen significant verhoogd risico zien. Maar twee subgroepen verdienen aandacht: vrouwen die de pil gebruiken vóór hun eerste uitgedragen zwangerschap, en vrouwen die de pil langer dan vijf jaar slikken. In beide groepen is het relatieve risico circa 9 tot 14% hoger dan bij niet-gebruiksters. Dat klinkt schrikbarend, maar omdat jonge vrouwen sowieso een laag uitgangsrisico op borstkanker hebben, gaat het in absolute aantallen om een heel klein extra risico.
Huidig of recent gebruik (de afgelopen tien jaar) lijkt er ook voor te zorgen dat borstkanker die er al in aanleg was iets eerder zichtbaar wordt. De pil maakt waarschijnlijk geen nieuwe kankercellen aan, maar kan al aanwezige kankercellen iets sneller laten groeien. De tumoren die bij pilgebruiksters worden gevonden, zijn doorgaans minder ver gevorderd dan bij niet-gebruiksters. Het verhoogde risico neemt geleidelijk af nadat je stopt.
Voor baarmoederhalskanker zijn er aanwijzingen dat langdurig gebruik het risico licht verhoogt. Maar pilgebruiksters lopen ook vaker bloot aan het HPV-virus, door een combinatie van gedragsfactoren zoals minder condoomgebruik. De pil lijkt de werking van HPV te versterken, maar is zelf geen directe oorzaak. Regelmatige uitstrijkjes blijven gewoon belangrijk. Of er een direct biologisch verband is, staat nog niet definitief vast.
Claims zijn gebaseerd op meerdere grote epidemiologische studies en meta-analyses, waaronder een meta-analyse van 79 studies met ruim 72.000 borstkankergevallen. De verbanden zijn grotendeels associatief; gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek naar kankerrisico's is om ethische en praktische redenen onmogelijk. Geen van de opgegeven bronnen meldt financiële belangenverstrengeling.