Verhoogt glyfosaat je kans op lymfeklierkanker?
Of glyfosaat lymfeklierkanker veroorzaakt is na meerdere grote analyses nog steeds niet opgelost. Ben je beroepsmatig intensief blootgesteld, bespreek het dan met je bedrijfsarts.
Het debat over glyfosaat en lymfeklierkanker (non-Hodgkin lymfoom, NHL) draait om wisselende uitkomsten van meerdere grote analyses. Eén meta-analyse vond een 41% hoger risico bij de meest blootgestelde groep. Maar twee andere meta-analyses vonden nauwelijks een verhoogd risico (respectievelijk een factor 1.03 en 1.05), en beide waren statistisch niet significant. Een grote Amerikaanse studie onder boeren vond helemaal geen verband met NHL of een van de subtypes. De conclusie staat dus niet vast.
Het scherpst is het signaal bij een agressieve subvorm: het diffuus grootcellig B-cel lymfoom. Twee van de meta-analyses vinden daarvoor een licht verhoogd risico van rond de 30%. Maar ook dat is statistisch niet zeker in alle berekeningen, en het is geen bewezen oorzakelijk verband. Een poolstudie vond verhoogd risico bij meer dan twee dagen per jaar gebruik, maar dat effect verdween grotendeels zodra onderzoekers ook rekening hielden met blootstelling aan andere pesticiden tegelijk. Dat is een belangrijk voorbehoud.
In lab- en dieronderzoek veroorzaakt glyfosaat DNA-schade in de cellen waaruit lymfeklierkanker ontstaat, en activeert het een enzym dat een rol speelt bij die kankerontwikkeling. Dat maakt het biologisch voorstelbaar dat er een verband bestaat. Maar laboratoriumresultaten vertalen zich lang niet altijd naar hetzelfde effect bij mensen. Bovendien komen deze mechanistische bevindingen deels van een onderzoeker die betaald werd als deskundige in rechtszaken over glyfosaat.
Twee van de meta-analyses signaleren publicatiebias: studies die een verhoogd risico vinden worden vaker gepubliceerd dan studies die niets vinden. Als dat klopt, is het werkelijke risico kleiner dan de positieve analyses suggereren. Voor andere bloedkankers zoals multiple myeloom is geen verhoogd risico gevonden. Bij acute myeloïde leukemie is er een aanwijzing in de hoogst blootgestelde groep, maar die was statistisch niet overtuigend in de hoofdanalyse.
Dit antwoord rust op vier afzonderlijke meta-analyses, twee reviewartikelen over de onderliggende mechanismen, een grote prospectieve studie bij boeren en een poolanalyse van meerdere studies. De onderzoekers van de meta-analyses beoordelen het bewijs zelf als tegenstrijdig en waarschuwen voor aanwijzingen van publicatiebias, wat de zekerheid verder beperkt. Het mechanistisch bewijs komt deels van een onderzoeker met een potentieel belangenconflict.
Verhoogt het eten van veel suiker mijn kans op kanker?
Veel suikerhoudende dranken drinken hangt samen met een merkbaar hoger risico op bepaalde kankers, vooral darmkanker op jonge leeftijd en leverkanker. Het verband is associatief, maar consistent genoeg om minder frisdrank en vruchtensap te drinken als concreet aandachtspunt te benoemen.
Verhoogt linolzuur in weefsel het risico op huidkanker?
Er zijn voorlopige aanwijzingen dat hogere linolzuurspiegels samenhangen met een hoger melanoomrisico, maar het bewijs is te dun en inconsistent om linolzuur te vermijden. Wie zich zorgen maakt over huidkanker doet er meer aan met voldoende vitamine D en bescherming tegen UV-straling.
Verhoogt overgewicht mijn kans op kanker, en zo ja welke soorten?
Overgewicht verhoogt je kans op minstens 13 soorten kanker, waaronder baarmoeder-, dikkedarm-, borst- en leverkanker. Gewichtsverlies verlaagt dat risico, al is nog onduidelijk of alle manieren van afvallen even effectief zijn voor je afweer tegen kanker.
Verhoogt een helicobacterbesmetting in je maag je kans op maagkanker?
Een H. pylori-besmetting verhoogt je kans op maagkanker aantoonbaar, maar het risico voor de individuele persoon blijft beperkt. Laat je testen als je er nog niet van af bent, en bespreek behandeling met je arts.
Verhoogt het werken met bestrijdingsmiddelen je kans op kanker?
Werken met bestrijdingsmiddelen hangt in meerdere studies samen met een verhoogd risico op verschillende kankersoorten, waaronder blaas-, darm- en bloedkankers. Onbeschermd contact vermijden is verstandig, zeker als je zwanger bent of dat wilt worden.
Verhoogt alcohol je kans op kanker, ook bij een glas per dag?
Ja, ook één glas per dag verhoogt het risico op bepaalde kankers, met name borst- en darmkanker. Er is geen veilige ondergrens; minder drinken of stoppen verlaagt je risico direct.