Vergroot eten uit plastic verpakkingen je kans op kanker?
Er zijn duidelijke aanwijzingen dat stoffen die uit plastic lekken, zoals BPA en PCB's, geassocieerd zijn met kanker; voor micro- en nanoplastics ontbreekt dat bewijs bij mensen nog. Beperk blootstelling waar je kunt, zeker bij het verhitten van voedsel in plastic bakjes.
BPA, een stof die uit bepaalde plastics kan lekken in voedsel, is in een umbrella review van 52 systematische reviews met meta-analyses gelinkt aan een verhoogd risico op borstkanker. De exacte grootte van dat risico is daarin niet gespecificeerd. Het gaat om een statistisch verband, geen bewezen oorzakelijk verband.
Ook andere plastic-gerelateerde stoffen, zoals PCB's (industriële verbindingen die via plastic in contact kunnen komen met voedsel), ftalaten, PFAS en gebromeerde vlamvertragers, zijn geassocieerd met kanker. PCB-blootstelling hangt samen met non-Hodgkin lymfoom en borstkanker. Bij mensen die acuut vergiftigd raakten door PCB's bleek het risico op meerdere kankersoorten verhoogd. Het kankerrisico door deze stoffen lijkt het grootst voor mensen die werken in de plasticproductie of wonen nabij plastic-fabrieken.
Micro- en nanoplastics, de kleine en steeds kleinere deeltjes die loslaten uit plastic verpakkingen, zijn een apart verhaal. Labonderzoek suggereert dat bepaalde soorten, zoals plastic op basis van polystyreen of PVC, kankerprocessen kunnen aanjagen. Maar dit is tot nu toe niet bij mensen aangetoond in een meta-analyse of gerandomiseerde studie. Er bestaat simpelweg nog geen onderzoek dat de effecten van micro- en nanoplastics op kanker bij mensen kwantitatief in kaart brengt.
Praktisch gezien: de sterkste aanwijzingen gelden voor BPA en PCB's via voedselcontact. In de meeste westerse landen is BPA al uit babyflessen en veel voedselverpakkingen verbannen, maar het kan nog voorkomen in blikvoering en bepaalde herbruikbare plastics. Vervangers van BPA (zoals BPS) zijn nog nauwelijks onderzocht op kankerrisico. Verhitten van plastic verpakkingen, langdurig bewaren van vette of zure etenswaren in plastic en het gebruiken van beschadigde plastic bakjes vergroot de kans dat stoffen in het voedsel terechtkomen.
Gebaseerd op een umbrella review (PMID 39183960) van 52 systematische reviews met meta-analyses voor BPA en PCB's, en op reviews voor micro- en nanoplastics (PMID 35301996). Voor micro- en nanoplastics zijn geen meta-analyses beschikbaar die kanker bij mensen onderbouwen. Alle verbanden zijn associatief, geen bewezen causaliteit.
Verhoogt het eten van sterk verhit of verbrand eten je kans op kanker?
Sterk verhit of verbrand vlees vergroot waarschijnlijk het risico op bepaalde kankersoorten, al zijn de verbanden bij mensen associatief. Door vlees niet te verbranden en bereidingsmethoden te variëren, kun je je blootstelling aan deze stoffen flink verlagen.
Verhoogt overgewicht mijn kans op kanker, en zo ja welke soorten?
Overgewicht verhoogt je kans op minstens 13 soorten kanker, waaronder baarmoeder-, dikkedarm-, borst- en leverkanker. Gewichtsverlies verlaagt dat risico, al is nog onduidelijk of alle manieren van afvallen even effectief zijn voor je afweer tegen kanker.
Verhoogt het eten van veel suiker mijn kans op kanker?
Veel suikerhoudende dranken drinken hangt samen met een merkbaar hoger risico op bepaalde kankers, vooral darmkanker op jonge leeftijd en leverkanker. Het verband is associatief, maar consistent genoeg om minder frisdrank en vruchtensap te drinken als concreet aandachtspunt te benoemen.
Verhoogt alcohol je kans op kanker, ook bij een glas per dag?
Ja, ook één glas per dag verhoogt het risico op bepaalde kankers, met name borst- en darmkanker. Er is geen veilige ondergrens; minder drinken of stoppen verlaagt je risico direct.
Klopt het dat kunstmatige zoetstoffen kanker veroorzaken?
Het overgrote deel van het bevolkingsonderzoek bevestigt geen oorzakelijk verband tussen kunstmatige zoetstoffen en kanker. Er zijn signalen rondom aspartaam die verder worden onderzocht, maar die rechtvaardigen nog geen alarmisme.
Verhoogt het werken met bestrijdingsmiddelen je kans op kanker?
Werken met bestrijdingsmiddelen hangt in meerdere studies samen met een verhoogd risico op verschillende kankersoorten, waaronder blaas-, darm- en bloedkankers. Onbeschermd contact vermijden is verstandig, zeker als je zwanger bent of dat wilt worden.