Krijg ik te veel eiwit binnen, en is dat slecht voor mijn nieren?

Of te veel eiwit slecht is voor je nieren hangt sterk af van of je nieren gezond zijn of niet. Bij mensen met normaal werkende nieren is er weinig bewijs dat een hoog eiwitdieet schadelijk is. De bezorgdheid over eiwitinname en nierschade geldt in de eerste plaats voor mensen die al een nierprobleem hebben.

Een mechanisme dat bij hoge eiwitinname kan optreden, is glomerulaire hyperfiltration: de kleine filtereenheden in je nieren (glomeruli) gaan harder werken dan normaal. Bij gezonde mensen lijkt dit tijdelijk en waarschijnlijk onschadelijk. Maar als je al minder werkende filtereenheden hebt, bijvoorbeeld door een bestaande nierziekte of een aangeboren afwijking, kan deze overbelasting op termijn leiden tot nierschade.

Bij mensen met chronische nierziekte (CNZ) is een hoog eiwitdieet wel degelijk een risico. Het is gelinkt aan versnelde achteruitgang van de nierfunctie, opstapeling van stikstofafvalproducten in het bloed, metabole acidose (verzuring van het bloed), ontstekingen en botproblemen. Daarnaast verhoogt overmatig eiwit bij deze groep ook het risico op hart- en vaatziekten, oxidatieve celschade, te hoog fosfaat in het bloed en verstoring van de darmflora.

Let ook op fosfaat: een hoog eiwitdieet brengt vaak veel fosfaat mee, via vlees, zuivel en ultrabewerkte producten. Chronisch hoge fosfaatinname is gelinkt aan nierfunctieverlies en verhoogd cardiovasculair risico, ook bij mensen zonder bestaande nierziekte.

Het omgekeerde is eveneens een valkuil. Te weinig eiwit bij nierpatiënten leidt tot spiermassaverlies en een slechtere algehele prognose. De aanbeveling is dan ook geen extreme keuze naar boven of beneden, maar een individueel afgesteld dieet, bij voorkeur met een overwicht aan plantaardige eiwitbronnen, onder begeleiding van een diëtist of arts. Een specifieke risicogroep zijn kinderen die met slechts één nier zijn geboren: voor hen wordt overmatige eiwit- en zoutinname uitdrukkelijk afgeraden.