Krijg ik te veel eiwit binnen, en is dat slecht voor mijn nieren?

Of een hoog eiwitdieet slecht is voor je nieren, hangt in de eerste plaats af van of je nieren gezond zijn. Bij mensen met normaal werkende nieren is er weinig bewijs dat ruime eiwitinname schadelijk is. De bezorgdheid geldt hoofdzakelijk voor mensen die al een nierprobleem hebben.

Een mechanisme dat bij hoge eiwitinname kan optreden, is glomerulaire hyperfiltration: de kleine filtereenheden in je nieren gaan harder werken dan normaal. Bij gezonde mensen lijkt dit tijdelijk en waarschijnlijk onschadelijk. Wie echter al minder werkende filtereenheden heeft, bijvoorbeeld door een bestaande nierziekte of een aangeboren afwijking, kan door die overbelasting op termijn wel nierschade oplopen.

Bij mensen met chronische nierziekte (CNZ) is een hoog eiwitdieet wel degelijk een risico. Het is gelinkt aan versnelde achteruitgang van de nierfunctie, opstapeling van stikstofafvalproducten in het bloed, metabole acidose (verzuring van het bloed), ontstekingen en botproblemen. Daarnaast verhoogt overmatige eiwitinname bij deze groep ook het risico op hart- en vaatziekten, oxidatieve celschade, te hoog fosfaat in het bloed en verstoring van de darmflora.

Fosfaat verdient apart aandacht: een hoog eiwitdieet brengt vaak veel fosfaat mee, via vlees, zuivel en ultrabewerkte producten. Chronisch hoge fosfaatinname is gelinkt aan nierfunctieverlies en verhoogd cardiovasculair risico, ook bij mensen zonder bestaande nierziekte.

Het omgekeerde is eveneens een valkuil. Te weinig eiwit bij nierpatiënten leidt tot spiermassaverlies en een slechtere algehele prognose. De aanbeveling is dan ook geen extreme keuze naar boven of beneden, maar een individueel afgesteld dieet, bij voorkeur met een overwicht aan plantaardige eiwitbronnen, onder begeleiding van een diëtist of arts. Een specifieke risicogroep zijn kinderen die met slechts één nier zijn geboren: voor hen wordt overmatige eiwit- en zoutinname uitdrukkelijk afgeraden.