Helpt vasten of periodiek vasten om kanker te voorkomen?

Er zijn geen gerandomiseerde studies bij mensen die aantonen dat periodiek vasten of een vasten-nabootsend dieet (FMD) de kans op kanker verlaagt. Hoe veelbelovend de theorie ook klinkt: de effecten op kankerincidentie bij mensen zijn op dit moment onbekend.

In dieronderzoek ziet het er gunstiger uit. Muizen- en rattenstudies laten beschermende effecten zien tegen meerdere kankersoorten. Die effecten worden toegeschreven aan verlagingen van insuline, groeihormoon-gerelateerde signalen en leptine. Maar in sommige diermodellen werden ook schadelijke effecten gevonden, afhankelijk van het type kanker. Dieronderzoek is dus allesbehalve eenduidig, en het is sowieso een grote stap van muis naar mens.

Een interessante onderzoekslijn combineert FMD met hormoontherapie bij borstkanker. In muismodellen leidde die combinatie tot langdurige tumoronderdrukking. Bij een kleine groep patiënten met hormoonreceptorpositieve borstkanker werden vergelijkbare metabole veranderingen gemeten, zoals lagere insuline- en leptinewaarden. Of dat ook klinisch voordeel oplevert, moet nog in grotere studies worden onderzocht.

Vasten kan indirect bijdragen aan kankerpreventie via gewichtsbeheersing, want overgewicht is een bekende risicofactor voor kanker. Of vasten zelf, los van het gewichtsverlies, iets verandert aan kankergerelateerde processen in het lichaam, is bij mensen nog niet aangetoond.

Voor mensen die al een kankerbehandeling ondergaan: vroege klinische studies suggereren dat cyclisch vasten over het algemeen veilig is en mogelijk chemotherapiebijwerkingen vermindert door normale cellen te beschermen. Maar dit is nog te pril om op te handelen. Buiten een klinische trial wordt vasten tijdens actieve kankerbehandeling vooralsnog afgeraden.