Kan meditatie je biologische klok vertragen?

Telomeren zijn de beschermende uiteinden van je chromosomen, en ze worden korter naarmate je ouder wordt. Kortere telomeren hangen samen met een hogere kans op ziekte en sterfte. Een meta-analyse van 11 studies vond dat mediteerders gemiddeld langere telomeren hebben dan mensen die niet mediteren. Het gemiddelde effect was bescheiden: na correctie voor een uitbijter was de effectgrootte klein. Meer meditatie-uren hing samen met een groter voordeel. De onderzoekers noemen de bevindingen zelf 'voorlopig', omdat de studies onderling sterk verschilden.

Naast telomeerlengte is er één cross-sectionele studie die keek naar de zogenaamde epigenetische klok, een maatstaf voor biologische veroudering op basis van DNA-methylering. Bij niet-mediteerders boven de 52 jaar versnelde die klok meetbaar, terwijl ervaren mediteerders dat patroon niet lieten zien. Hoe meer jaren iemand mediteerde, hoe gunstiger de score. Maar het gaat om observationeel onderzoek: mensen die lang mediteren kunnen op andere manieren ook gezonder leven, en die factoren zijn moeilijk uit te sluiten.

Een intensieve maand-lange meditatieretraite liet aanwijzingen zien voor langere telomeren direct na afloop, vergeleken met mediteerders die niet op retraite waren. Genen die betrokken zijn bij telomeeronderhoud veranderden in een gunstige richting. Het effect verschilde sterk per persoon en de studie was klein, dus dit is nog niet meer dan een voorzichtige aanwijzing.

Bij een systematische review van studies bij gezonde volwassenen vonden slechts twee van de vijf opgenomen studies een statistisch significant gunstig effect op telomeerlengte. De bewijskwaliteit werd als matig beoordeeld. Grotere, goed opgezette studies zijn nodig om iets zekerder te kunnen zeggen. Psilocybine als 'meditatie-alternatief' is op dit moment puur theorie: er zijn geen empirische gegevens die dat idee onderbouwen.