Hoeveel sauna per week levert gezondheidswinst op?
Al 2 tot 3 sessies per week hangt samen met meetbare gezondheidsvoordelen; wie 4 of meer keer gaat, lijkt nog meer te profiteren, maar de meeste mensen halen die frequentie in de praktijk niet.
Al bij 2 tot 3 sessies per week zie je in grote, langlopende observationele studies lagere kansen op hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en vroegtijdig overlijden. Bij 4 of meer sessies per week wordt het effect groter, maar het gaat hierbij om verbanden, geen bewezen oorzakelijk verband.
Het meest uitgesproken cijfer komt uit een studie onder bijna 2000 mannen, gevolgd over ruim 25 jaar. Wie 2 tot 3 keer per week de sauna bezocht, had 27% minder kans op luchtwegaandoeningen zoals COPD en astma. Wie 4 keer of vaker ging, had 41% minder kans. Let op: dit onderzoek bekeek alleen mannen van middelbare leeftijd.
Sauna en regelmatig bewegen versterken elkaar. Mensen die zowel regelmatig sportten als 3 tot 7 keer per week de sauna bezochten, hadden 58% minder kans op sterfte door hart- en vaatziekten dan mensen die weinig sportten en zelden naar de sauna gingen. Sauna alleen (3 tot 7 keer per week) hing samen met 26% minder hart- en vaatsterfte. Sauna is dus geen vervanging voor beweging.
Voor mentaal welbevinden zag een enquête onder 482 regelmatige saunagangers dat 5 tot 15 sessies per maand samengingen met een iets betere mentale score dan minder dan 5 sessies. Dit betrof zelfgerapporteerde gegevens, geen klinisch onderzoek, dus de uitkomst is indicatief. Voor lichamelijk welbevinden was er geen verschil.
Eén gerandomiseerde studie (38 deelnemers, 8 weken) keek naar de vraag of sauna na het sporten het herstel verbetert. Meten via hartslagvariabiliteit gaf geen extra voordeel boven sporten zonder sauna. Dit nuanceert de populaire claim dat sauna herstel na sport meetbaar versnelt.
Veiligheid verdient aandacht. Dodelijke incidenten in de sauna zijn zeldzaam maar komen vaker voor bij mensen die alcohol hebben gedronken, die alleen sauneren, of die een ernstige hartaandoening hebben. Heb je een hartziekte of een andere serieuze aandoening, bespreek het dan eerst met je arts.
Alle claims zijn gebaseerd op observationele of prospectieve cohortstudies (deels alleen mannen), aangevuld met één kleine RCT. Er is geen bewijs van oorzakelijkheid voor de langetermijneffecten. De studies komen grotendeels uit Finland, wat de vertaalbaarheid naar andere populaties beperkt.