Hoe vaak komt onontdekte prostaatkanker voor bij oudere mannen?
Bij een lage PSA en negatieve MRI heeft zo'n 5% van de mannen toch prostaatkanker. Bij een hoge PSA loopt dat op tot 38%, en die gemiste kanker blijkt dan vaak agressief te zijn.
PSA-waarde en MRI-uitslag samen bepalen in grote lijnen hoe groot de kans is dat prostaatkanker aanwezig is maar nog niet ontdekt. Bij mannen met een lage PSA (2 tot 3,9 µg/L) en een negatieve MRI werd binnen een jaar bij slechts 5% alsnog prostaatkanker vastgesteld. Dat klinkt geruststellend, maar het is geen garantie.
Hoe hoger de PSA, hoe minder een negatieve MRI geruststelt. Bij een PSA van 20 µg/L of hoger bleek alsnog bij 38% van de mannen met een negatieve MRI prostaatkanker aanwezig te zijn. Een positieve MRI geeft een veel duidelijker signaal: bij lage PSA werd dan in 63% van de gevallen kanker gevonden, bij hoge PSA (20 µg/L of meer) zelfs in 91%.
Wat opvalt: als bij een man met een negatieve MRI toch kanker werd gevonden, was die in 74% van de gevallen hooggradig, dus agressief van aard. Bij mannen met een positieve MRI was dat 80%. Het verschil is klein. Dat betekent dat een gemiste tumor op de MRI niet automatisch een onschuldige, langzaam groeiende variant is. Een negatieve scan sluit agressieve kanker niet volledig uit.
Heb je een verhoogde PSA en wordt er een MRI-scan gedaan, bespreek dan met je arts wat de uitslag betekent in combinatie met je PSA-waarde. Zeker bij een hoge PSA is een negatieve MRI-uitslag alleen niet voldoende om verdere opvolging achterwege te laten.
Dit antwoord steunt op één studie die niet nader geïndexeerd is in de beschikbare bronnen. De bevindingen over de combinatie van PSA-hoogte en MRI-uitslag zijn concreet en intern consistent, maar de bewijskracht is beperkt omdat er maar één bronpublicatie beschikbaar is. Er is geen aanvullende onafhankelijke bevestiging uit de andere meegeleverde studies voor deze specifieke vraag.
Waarom neemt de kans op kanker toe met de leeftijd?
Met het ouder worden stapelen DNA-fouten zich op, neemt het vermogen om die te herstellen af en ontstaat een sluimerende ontsteking die kwaadaardige groei bevordert. Regelmatig bewegen vertraagt al deze processen aantoonbaar.
Moet ik me als man laten testen op prostaatkanker met de PSA-test?
Of de PSA-test zinvol is, hangt af van jouw persoonlijke risico. Mannen van 55-69 jaar met een verhoogd risico, zoals een familiegeschiedenis of zwarte afkomst, hebben de meeste reden om dit met hun huisarts te bespreken.
Welke nieuwe benaderingen zijn er voor vroege opsporing van kanker?
Bloedtests voor vroege kankeropsporing laten veelbelovende resultaten zien en sluiten kanker in veel gevallen goed uit. Bij vroege stadia wordt echter nog een aanzienlijk deel van de gevallen gemist, en dat is het voornaamste voorbehoud om in gedachten te houden.
Beschermen lycopeen en tomaten tegen prostaatkanker?
Bewerkte tomatenproducten hangen samen met een lager risico op prostaatkanker, maar of lycopeen de oorzaak is weten we niet zeker. Lycopeensupplementen bieden geen aangetoond voordeel; gewoon meer tomatensaus eten is de meest onderbouwde keuze.
Welke kankerscreenings zijn zinvol vanaf welke leeftijd?
Darmkankerscreening vanaf 50 jaar en mammografie vanaf 40 jaar hebben de beste onderbouwing voor de gemiddelde persoon; longkankerscreening is alleen relevant als je een zware rookgeschiedenis hebt. Andere screenings zijn alleen zinvol bij specifieke risicofactoren of erfelijke aandoeningen.