Onbehandelde slaapapneu is geassocieerd met een sterk verhoogd risico op hart- en vaatziekten, beroerte, diabetes, hoge bloeddruk en sterfte. Behandeling met CPAP vermindert een deel van deze risico's aantoonbaar.
Slaapapneu is een veelvoorkomende aandoening waarbij de ademhaling tijdens de slaap herhaaldelijk stopt of sterk vermindert. Het treft naar schatting bijna één miljard mensen wereldwijd. In een grote Zwitserse bevolkingsstudie had zelfs 49,7% van de mannen en 23,4% van de vrouwen een matige tot ernstige vorm. Toch wordt de aandoening in veel gevallen niet herkend of niet behandeld1,2,3.
Voor het hart en de bloedvaten zijn de risico's het meest gedocumenteerd. Matige tot ernstige slaapapneu (meer dan 15 ademstops per uur) verhoogt het risico op kransslagaderziekte, hartfalen, beroerte en hartritmestoornissen significant, en vergroot ook de kans op ernstige complicaties en sterfte door die ziekten1. Een andere studie vond dat mensen met slaapapneu bijna twee keer zo veel kans hadden op een beroerte of overlijden, ook na correctie voor bekende risicofactoren zoals roken, diabetes en hoge bloeddruk (hazard ratio 1,97;4.
Naast hart- en vaatziekten hangt slaapapneu samen met een breder scala aan gezondheidsproblemen. Mensen met de ernstigste vormen van slaapapneu hadden in een grote bevolkingsstudie een verhoogde kans op hoge bloeddruk (60% hoger), diabetes (twee keer zo hoog), metabool syndroom (2,8 keer zo hoog) en depressie (bijna twee keer zo hoog), onafhankelijk van andere factoren3.
Er is een bijzondere risicogroep: mensen die zowel slaapapneu als slapeloosheid hebben, een combinatie die 'COMISA' wordt genoemd. Over een periode van 15 jaar follow-up hadden zij een 47% hogere kans op overlijden vergeleken met mensen zonder beide aandoeningen (hazard ratio 1,47). Opvallend genoeg gaf slaapapneu of slapeloosheid afzonderlijk in dit onderzoek geen significant verhoogd sterftecijfer, wat aangeeft dat de combinatie extra gevaarlijk is5.
Er is ook observationeel bewijs dat mensen met artrose van de knie, heup of hand een circa 45 tot 50% hoger risico lopen om slaapapneu te ontwikkelen. Dit verband is nog niet bewezen oorzakelijk6.
Goed nieuws: behandeling met een CPAP-apparaat, een masker dat de luchtwegen 's nachts openhoudt, verbetert de slaapkwaliteit, verlaagt de bloeddruk, vermindert hartritmestoornissen en verlicht overmatige slaperigheid overdag. Dit effect treedt op bij voldoende gebruik, dat wil zeggen minimaal vier uur per nacht op meer dan 70% van de nachten1. Onbehandeld vormt slaapapneu een aanzienlijke bedreiging voor zowel de individuele gezondheid als de volksgezondheid wereldwijd2,7.
De bewijsvoering is grotendeels observationeel en associationeel van aard; causaliteit is voor de meeste uitkomsten niet definitief bewezen. Geen van de gebruikte bronnen is een gerandomiseerde gecontroleerde trial voor de risico-uitkomsten. De CPAP-effecten zijn als 'waarschijnlijk causaal' geclassificeerd maar ook niet numeriek gespecificeerd in de abstracts. Schattingen van wereldwijde prevalentie komen uit epidemiologische studies met brede definities.