Hoe gevaarlijk is slaapapneu?
Onbehandelde slaapapneu vergroot het risico op een beroerte, hartfalen en vroegtijdig overlijden aanzienlijk. Als je vermoedt dat jij of iemand in je omgeving het heeft, is een diagnose en behandeling echt de moeite waard.
Slaapapneu is aanzienlijk gevaarlijker dan veel mensen beseffen. Naar schatting heeft bijna één miljard mensen wereldwijd de aandoening, en bij mannen van middelbare leeftijd heeft bijna de helft een matige tot ernstige vorm. Toch wordt het bij veel mensen nooit herkend of behandeld.
Het grootste risico zit in de gevolgen voor hart en bloedvaten. Matige tot ernstige slaapapneu verhoogt het risico op een beroerte of overlijden bijna twee keer, ook als je rekening houdt met andere factoren zoals hoge bloeddruk, diabetes en roken. Het risico op kransslagaderziekte, hartfalen en hartritmestoornissen ligt ook merkbaar hoger. De oorzaak is dat herhaalde zuurstoftekorten 's nachts het zenuwstelsel overbelasten, oxidatieve stress veroorzaken en de bloedvatwand beschadigen.
Wie zowel slaapapneu als type 2 diabetes heeft, loopt extra gevaar: de combinatie geeft een groter risico op overlijden aan hart- en vaatziekten dan elk van de twee aandoeningen apart. Bij de ernstigste vorm is ook het risico op metabool syndroom bijna drie keer hoger, op diabetes twee keer hoger en op depressie bijna twee keer hoger dan bij mensen zonder apneu.
In het dagelijks leven merkt iemand met onbehandelde slaapapneu vooral overmatige slaperigheid, vergeetachtigheid, prikkelbaarheid, terugkerende hoofdpijn en vermoeidheid. Bij een ernstige vorm verstoort dat gewone dagelijkse activiteiten flink.
CPAP, een apparaatje dat via een masker de luchtweg openhoudt, helpt aantoonbaar: het verbetert de slaapkwaliteit, verlaagt een hardnekkig hoge bloeddruk en vermindert hartritmestoornissen en slaperigheid overdag. Of het ook de kans op overlijden aan hart- en vaatziekten verlaagt, is nog niet goed aangetoond. Herken je klachten bij jezelf of iemand in je omgeving, bespreek die dan met je huisarts, want de aandoening wordt nog te vaak gemist.
De claims zijn gebaseerd op meerdere grote bevolkingsstudies, prospectief cohortonderzoek en reviews, waaronder de HypnoLaus-studie en een cohort met ruim 1600 deelnemers. De associaties met hart- en vaatziekten zijn consistent en gecorrigeerd voor verstorende factoren; echter, de meeste verbanden zijn observationeel en dus niet volledig causaal bewezen. Het effect van CPAP op cardiovasculaire sterfte is nog onzeker.
Zijn slaapmiddelen op lange termijn schadelijk?
Langdurig gebruik van klassieke slaappillen vergroot de kans op afhankelijkheid, cognitieve achteruitgang en verminderde rijvaardigheid. Gebruik ze daarom niet langer dan twee tot vier weken en bespreek alternatieven met je arts als je al langdurig gebruiker bent.
Hoe schadelijk is onregelmatig slapen of ploegendienst, en wat doe je ertegen?
Ploegendienst is aantoonbaar schadelijk voor slaap, alertheid en stofwisseling. De beste aanpak combineert een goed rooster met voorwaartse rotatie, strategisch lichtgebruik, melatonine en eventueel cognitieve gedragstherapie.
Is het veilig om elke nacht melatonine te slikken?
Voor gezonde volwassenen is melatonine bij kortdurend gebruik veilig, maar als slaapmiddel bij chronische insomnie werkt het aanzienlijk minder goed dan reguliere slaapmiddelen; zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en kinderen buiten medische indicatie kunnen het beter vermijden.
Kan slaaptekort je bloeddruk verhogen?
Chronisch te weinig slapen hangt samen met een duidelijk verhoogd risico op hoge bloeddruk. Of je bloeddruk verhoogd is en slaap je structureel te kort, dan is dat een goed gesprekspunt met je arts.
Wat doet alcohol met de kwaliteit van mijn slaap en is daar iets tegen?
Alcohol schaadt je slaapkwaliteit aantoonbaar, vooral in de tweede helft van de nacht. Minder drinken vlak voor bedtijd is de meest concrete stap; voedingssupplementen als tegenmaatregel zijn niet aangetoond.
Is het erg dat ik 's nachts vaak wakker word?
Af en toe wakker worden is normaal, maar doe het frequent en heb je er overdag last van? Dan kan er iets achter zitten, zoals slaapapneu of PTSD. Laat het dan checken.