Elke nacht melatonine slikken is voor gezonde volwassenen waarschijnlijk veilig op korte termijn, met alleen milde bijwerkingen. Voor langdurig gebruik, hoge doses, kinderen, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven ontbreekt voldoende bewijs om dit als veilig te bestempelen. De werkzaamheid als slaapmiddel bij gewone insomnie is bovendien beperkt.
Kortdurend gebruik van melatonine bij volwassenen is over het algemeen goed onderzocht en veilig bevonden. Bijwerkingen die zijn gemeld, zijn mild: denk aan duizeligheid, hoofdpijn, misselijkheid en slaperigheid overdag. Deze bijwerkingen zijn vergelijkbaar met wat mensen bij een placebo rapporteren. Ernstige bijwerkingen zijn niet vastgesteld in de beschikbare gerandomiseerde studies1.
Voor langdurig dagelijks gebruik bij volwassenen geldt een vergelijkbaar beeld: ook op de lange termijn zijn de bijwerkingen mild en vergelijkbaar met placebo. Toch is het belangrijk te beseffen dat de hoeveelheid langetermijndata beperkter is dan voor kortdurend gebruik. Bij hoge doses of specifieke groepen (kinderen, zwangere vrouwen) is er onvoldoende bewijs om geruststelling te geven1,2.
Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven wordt nadrukkelijk afgeraden melatonine te gebruiken. Er zijn schlicht te weinig humane veiligheidsstudies beschikbaar om het risico voor moeder en kind goed in te schatten1. Hetzelfde geldt voor kinderen en adolescenten buiten specifieke medische indicaties: de langetermijnveiligheid is bij deze groep onvoldoende onderzocht.
Een bijzonder aandachtspunt is dat melatonine in veel landen een ongereguleerd supplement is. Dat betekent dat de werkelijke dosering op het etiket kan afwijken van wat er in het product zit. Bij ouderen is daarnaast residuele sedatie overdag een reëel risico, zelfs bij lage doses3.
Wat betreft de werkzaamheid als slaapmiddel bij insomnie: melatonine scoort in grote netwerkmeta-analyses aanzienlijk slechter dan gangbare slaapmiddelen zoals benzodiazepines, zolpidem of orexine-receptorantagonisten. Het heeft enig effect op inslaaplatentie (iets sneller in slaap vallen), maar het klinisch voordeel bij chronische insomnie bij volwassenen is beperkt4,5. Een uitzondering vormt het gebruik bij kinderen met autismespectrumstoornis: verlengde-afgifte melatonine liet na 52 weken significante verbeteringen zien in slaaptijd en inslaaplatentie, met als voornaamste bijwerkingen vermoeidheid (5,3%) en stemmingswisselingen (3,2%)6.
Alle claims zijn gebaseerd op één primaire review (PMID 26692007) en twee netwerkmeta-analyses (PMID 35843245, 36701954), aangevuld met een studie bij ouderen (PMID 27751669), een RCT bij kinderen met autisme (PMID 30132686) en een review met commercieel conflict of interest (PMID 36235587). De bewijsbasis voor langetermijnveiligheid is matig tot beperkt.