Is het veilig om elke nacht melatonine te slikken?
Voor gezonde volwassenen is melatonine bij kortdurend gebruik veilig, maar als slaapmiddel bij chronische insomnie werkt het aanzienlijk minder goed dan reguliere slaapmiddelen; zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en kinderen buiten medische indicatie kunnen het beter vermijden.
Kortdurend melatoninegebruik bij volwassenen is relatief goed onderzocht. De bijwerkingen die in gerandomiseerde studies zijn gemeld, zijn mild: denk aan duizeligheid, hoofdpijn, misselijkheid en slaperigheid overdag. Ze zijn vergelijkbaar met wat mensen bij een placebo rapporteren, en ernstige bijwerkingen zijn in de beschikbare gerandomiseerde studies niet vastgesteld1.
Dagelijks langdurig gebruik bij volwassenen laat een vergelijkbaar beeld zien: bijwerkingen blijven mild en zijn niet groter dan bij placebo. Toch is de hoeveelheid langetermijndata beduidend kleiner dan voor kortdurend gebruik, wat voorzichtigheid rechtvaardigt. Bij hoge doses is er onvoldoende bewijs om veiligheid te garanderen1,2. Bij ouderen is overdag residuele sedatie een reëel risico, ook bij lage doses3.
Voor zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven, kinderen en adolescenten buiten specifieke medische indicaties is melatonine expliciet afgeraden of in elk geval onvoldoende onderzocht. Er zijn schlicht te weinig humane veiligheidsstudies beschikbaar om risico's voor moeder, kind of de zich ontwikkelende puber goed in te schatten1.
Een praktisch aandachtspunt is dat melatonine in veel landen een ongereguleerd supplement is. De werkelijke dosering in een product kan flink afwijken van wat op het etiket staat, wat dosering onvoorspelbaar maakt.
Als slaapmiddel bij chronische insomnie scoort melatonine in grote netwerkmeta-analyses aanzienlijk slechter dan gangbare middelen als benzodiazepines, zolpidem of orexine-receptorantagonisten. Het heeft enig effect op inslaaplatentie, maar het klinisch voordeel bij volwassenen met chronische insomnie is beperkt4,5. Een uitzondering vormt verlengde-afgifte melatonine bij kinderen met een autismespectrumstoornis: na 52 weken lieten studies significante verbeteringen zien in slaaptijd en inslaaplatentie, met vermoeidheid (5,3%) en stemmingswisselingen (3,2%) als voornaamste bijwerkingen6.
Alle claims zijn gebaseerd op één primaire review (PMID 26692007) en twee netwerkmeta-analyses (PMID 35843245, 36701954), aangevuld met een studie bij ouderen (PMID 27751669), een RCT bij kinderen met autisme (PMID 30132686) en een review met commercieel conflict of interest (PMID 36235587). De bewijsbasis voor langetermijnveiligheid is matig tot beperkt.