DHEA heeft aangetoonde voordelen bij specifieke aandoeningen zoals bijniertekort en vaginale atrofie, maar werkt niet als algemeen anti-verouderingsmiddel voor gezonde mensen. Groeihormoon en DHEA als brede levensverlengers zijn onbewezen en kunnen bij misbruik schadelijk zijn.
DHEA (dehydroepiandrosteron) is het meest voorkomende steroïdhormoon in het bloed. Het stijgt rond de puberteit en daalt daarna gestaag met de leeftijd, terwijl cortisol nauwelijks verandert. Dit opvallende leeftijdspatroon wekte decennialang de hoop dat aanvullen van DHEA veroudering zou kunnen tegengaan of zelfs omdraaien.1,2,3
Die hoop is maar gedeeltelijk waargemaakt. Bij gezonde oudere mensen zonder hormoondeficiëntie zijn er geen consistente voordelen aangetoond voor menopauze-klachten, seksueel functioneren, cognitie of algeheel welbevinden. DHEA werd ooit agressief op de markt gebracht als 'superhormoon', grotendeels op basis van dierenstudies, maar dierdata zijn slecht vertaalbaar naar mensen. Grote onderzoeken met harde uitkomsten zoals overleving of fractuurrisico ontbreken nog steeds.4,3,5,6
Er zijn wel specifieke situaties waarin DHEA nuttig lijkt. Bij vrouwen met een aantoonbaar DHEA-tekort door bijnierschorsinsufficiëntie of hypopituïtarisme zijn kleine maar echte verbeteringen in kwaliteit van leven en stemming aangetoond, al zijn de voordelen voor angst en seksualiteit niet consistent. Lokale (vaginale) toediening bij vulvovaginale atrofie, een droogte- en dunningsprobleem van vaginaal weefsel na de menopauze, laat duidelijk voordeel zien. Ook op botdichtheid zijn positieve effecten gevonden in gerandomiseerde studies, vermoedelijk doordat DHEA in botcellen wordt omgezet naar oestrogeen, maar er zijn geen gegevens over of dit ook het aantal botbreuken vermindert.4,7,3
In placebo-gecontroleerde studies bij ouderen zijn ook bescheiden positieve effecten gezien op het immuunsysteem (meer bepaalde afweercellen), spierkracht, lichaamsvet en huidveroudering (meer collageen). De effecten zijn echter klein en het is onduidelijk of ze klinisch betekenisvol zijn op de lange termijn.3
Bij gebruik in hoge doses bestaan reële risico's. DHEA kan worden omgezet in zowel mannelijke (androgene) als vrouwelijke (oestrogene) hormonen, met bijwerkingen zoals acne, ongewenste haargroei en stemverandering. Dit is een serieus aandachtspunt bij langdurig gebruik, zeker buiten medisch toezicht. Commercieel gebruik van hormonen 'op goed geluk', ook groeihormoon, wordt door onderzoekers expliciet als gevaarlijk bestempeld.4,5,6,8
Groeihormoon (GH) valt in dezelfde categorie van hormonale anti-verouderingsinterventies waarbij de maatschappelijke vraag ver voor loopt op de wetenschappelijke kennis. Ook voor GH geldt dat bewijs voor een verlengde gezonde levensduur bij mensen ontbreekt, en dat commerciële aanbieders risico's bagatelliseren. De beschikbare claims wijzen erop dat zowel DHEA als GH als brede anti-verouderingsmiddelen onbewezen zijn, maar dat DHEA voor welomschreven medische aandoeningen wel een rol kan spelen.5,6,8
De claims zijn gebaseerd op een mix van RCT's, dubbelblinde placebo-gecontroleerde studies en reviewartikelen. Voor groeihormoon zijn geen specifieke RCT-data aangeleverd in de claims; de uitspraken daarover zijn algemeen van aard. Grote langetermijnstudies met harde eindpunten (overleving, fracturen) ontbreken voor beide hormonen.