Talen spreken beschermt het brein bij veroudering

Meertaligheid staat al jaren in verband met betere cognitieve gezondheid op latere leeftijd. Maar gaat het echt om veroudering als biologisch proces, of is het simpelweg zo dat slimmere mensen zowel meer talen leren als minder snel dementeren? De studie, die gegevens combineert van zowel dwarsdoorsnede- als longitudinale analyses in 27 Europese landen, probeerde die vraag te beantwoorden door rekening te houden met opleiding, inkomen en andere verstorende factoren.

Uit de analyses bleek dat meertaligheid samenhing met lagere scores op biologische verouderingsmarkers, onafhankelijk van de bekende sociale en economische factoren. De associatie bleef overeind in zowel de momentopnamemetingen als in de opvolgdata over meerdere jaren. De auteurs noemen een correctie in de data als aanleiding voor publicatie, wat betekent dat het gaat om een gecorrigeerd artikel, de inhoudelijke bevindingen blijven echter relevant.

Cognitieve reserve als beschermend mechanisme

Een veelgebruikte verklaring is de cognitieve reserve: het idee dat mensen die hun brein intensief en gevarieerd trainen, beter bestand zijn tegen degeneratieve veranderingen. Het voortdurend wisselen tussen talen, zogenoemd taakwisselen, activeerde gebieden in de hersenen die ook betrokken zijn bij aandacht en executieve controle. Dat herhaalde gebruik zou de hersennetwerken robuuster kunnen maken.

Wat de studie niet aantoont is dat meertaligheid veroudering veroorzaakt te vertragen: het gaat om associaties. Of het ook omgekeerd werkt, dat mensen die biologisch jonger verouderen meer geneigd zijn talen te leren, valt niet volledig uit te sluiten. De onderzoekers zelf zijn voorzichtig in hun conclusies.

Wat betekent dit voor gezond ouder worden?

De bevinding past in een bredere lijn van onderzoek die laat zien dat mentale activiteit gedurende het leven samenhangt met langzamere cognitieve achteruitgang. Meertaligheid is daarin een bijzonder geval: het vraagt om continue, onbewuste regulatie van twee of meer taalsystemen. Of het aanleren van een nieuwe taal op latere leeftijd hetzelfde effect heeft, is een vraag die vervolgonderzoek moet beantwoorden.

Lees het originele artikel