Zijn light-frisdrank en zoetstoffen slecht, en zo ja waarom?
Light-frisdrank en kunstmatige zoetstoffen zijn niet bewezen schadelijk, maar de signalen zijn niet geruststellend genoeg om ze onbeperkt te gebruiken. Als je minder suiker wil binnenkrijgen, helpt water drinken in elk geval wel.
Dagelijkse consumptie van light-frisdrank werd in een grote observatiestudie gekoppeld aan een 36% hogere kans op metabool syndroom (een combinatie van hoge bloedsuiker, buikvet, hoge bloeddruk en slechte bloedvetten) en een 67% hogere kans op type 2 diabetes. Dat laatste verband bleef overeind zelfs na correctie voor overgewicht, wat het opvallend maakt. Maar het gaat om verbanden, geen bewezen oorzaak: mensen die light-frisdrank drinken, doen dat mogelijk omdat ze al ongezonder leven of al overgewicht hebben.
Het meest concrete mechanisme komt uit muisonderzoek, deels bevestigd bij een kleine groep mensen: sacharine, sucralose en aspartaam veranderen de samenstelling van de darmbacteriën op een manier die de bloedsuikerregulatie verstoort. In het experiment met muizen kon die verstoring zelfs worden overgedragen via darmbacteriën op andere muizen. De menselijke kant van dit onderzoek was echter klein, en andere studies spreken dit tegen. Een gerandomiseerde studie bij 17 gezonde volwassenen vond na veertien dagen aspartaam of sucralose geen meetbare verandering in de darmflora of verwante stoffen. Die studie was wel klein, kortdurend en deels gefinancierd door een frisdrankconcern.
Voor gewichtsbeheersing is light-frisdrank vermoedelijk minder nuttig dan het lijkt. Gerandomiseerd onderzoek bij 30 gezonde mannen liet zien dat de calorieën die je bespaart door zoetstof in plaats van suiker te drinken, bij de volgende maaltijd volledig worden gecompenseerd doordat je meer eet. De totale bloedsuiker- en insulinerespons over de dag verschilde ook niet.
Een grote Franse cohortstudie met ruim 100.000 deelnemers vond een statistisch significante koppeling tussen hoog gebruik van kunstmatige zoetstoffen, met name aspartaam en acesulfaam-K, en een 13% hoger risico op kanker in het algemeen. Aspartaam werd afzonderlijk gekoppeld aan een 22% hoger risico op borstkanker. De onderzoekers zelf wijzen op selectiebias en niet-gemeten factoren. Dit is een signaal dat nader onderzoek rechtvaardigt, maar geen bewijs dat zoetstoffen kanker veroorzaken.
Zoetstoffen activeren smakreceptoren niet alleen in je mond, maar ook in de darmen en alvleesklier, wat hormonale reacties kan uitlokken. Of dat bij normale hoeveelheden relevant is voor je gezondheid, is nog onduidelijk. De effecten lijken ook te verschillen per type zoetstof en per persoon.
Bewijs gebaseerd op observatiestudies, twee kleine gerandomiseerde studies (n=17 en n=30), een grote cohortstudie (>100.000 personen) en reviews. Geen grote langetermijn-RCT beschikbaar voor de voornaamste gezondheidsuitkomsten. Eén gerandomiseerde studie had financiële banden met PepsiCo.
Hoe schadelijk is te weinig daglicht of zonlicht?
Te weinig zonlicht is aantoonbaar schadelijk, zeker voor je botten. Voor bredere ziekterisico's zijn de verbanden aannemelijk maar nog geen bewezen oorzaken, en een dagelijkse portie van 5 tot 30 minuten zonlicht is voor de meeste mensen al voldoende.
Zijn smoothies en vers sap net zo gezond als heel fruit?
Heel fruit wint het van vruchtensap: meer vezels, meer verzadiging en minder vrije suikers. Smoothies zitten er tussenin, maar zijn ook niet gelijkwaardig aan heel fruit.
Zijn ultrabewerkte producten slecht voor je levensduur?
Veel ultrabewerkte producten eten hangt samen met een kortere levensduur en meer chronische ziekten, maar het effect verschilt sterk per producttype en verdwijnt grotendeels als je algehele voedingspatroon goed is. Bewerkte vleeswaren minder eten en je totale eetpatroon verbeteren geeft je de meeste winst.
Is de taurine in energiedrank schadelijk?
Taurine in gangbare energiedranken lijkt niet schadelijk, maar houd de cafeïne in de gaten: dat is de stof waar de gedocumenteerde risico's van energiedranken vandaan komen.
Hoe erg is ultrabewerkt eten, wat doet het met je?
Veel ultrabewerkt eten hangt consistent samen met hogere risico's op hart- en vaatziekten, diabetes, depressie en vroege sterfte. Het bewijs is observationeel en niet altijd van hoge kwaliteit, maar de verbanden zijn breed genoeg om inname te beperken een verstandige keuze te maken.
Krijg ik te veel eiwit binnen, en is dat slecht voor mijn nieren?
Voor mensen met gezonde nieren is er weinig reden tot bezorgdheid over een ruime eiwitinname, maar wie een nierziekte heeft of met één nier is geboren, kan beter de inname beperken en een diëtist raadplegen.