Zijn light-frisdrank en zoetstoffen slecht, en zo ja waarom?
Bij af en toe een glas light-frisdrank zijn de risico's nog niet duidelijk aangetoond. Drink je er dagelijks grote hoeveelheden van, dan geven meerdere grote studies, vooral rond aspartaam en acesulfaam-K, reden tot voorzichtigheid.
Light-frisdrank wordt gepresenteerd als gezond alternatief, maar het onderzoeksbeeld is genuanceerd. Er zijn zowel mogelijke voordelen als echte zorgen, en voor de meeste risico's ontbreekt nog sluitend oorzakelijk bewijs bij mensen.
Op het gebied van gewicht en bloedsuiker ziet het er niet slecht uit. Langdurig gebruik van zoetstoffen lijkt gunstig voor lichaamsgewicht en bloedsuikerregulatie bij mensen met type 2 diabetes, en is beter voor je tanden dan gewone suiker1. Sommige overzichtstudies vinden ook geen meetbaar negatief effect op gewicht of bloedsuiker2.
Voor kanker zijn de signalen zorgwekkender. Een grote Franse studie met bijna 103.000 deelnemers koppelde een bovengemiddelde inname van kunstmatige zoetstoffen aan 13% meer kans op kanker. Aspartaam hing samen met 15% hoger algeheel kankerrisico en 22% hoger borstkankerrisico; acesulfaam-K met 13% hoger kankerrisico3. De onderzoekers sluiten zelf verstorende factoren niet volledig uit, maar de schaal maakt de bevindingen serieus.
Een mogelijke verklaring loopt via je darmbacteriën. Onderzoek van het Weizmann Instituut toonde aan dat saccharine, sucralose en aspartaam de samenstelling van je darmbacteriën kunnen verstoren en zo bloedsuikerproblemen veroorzaken. Dat effect was overdraagbaar via een darmtransplantatie naar muizen zonder eigen darmbacteriën, wat een oorzakelijk verband aannemelijk maakt4. Een kleinere studie bij 17 gezonde volwassenen vond bij realistische doses echter geen effect na 14 dagen5. Eén auteur daarvan ontving een honorarium van PepsiCo, wat de onafhankelijkheid beperkt.
Grote observationele studies leggen ook verbanden met hart- en vaatziekten, hogere sterfte, depressie en kinderobesitas6,2,7. Een prospectieve studie van 8 jaar onder ruim 12.000 Brazilianen koppelde hoge inname van zoetstoffen, inclusief suikeralcoholen zoals erythritol en xylitol, aan snellere cognitieve achteruitgang, met name bij mensen jonger dan 60 jaar8. Ook hier gaat het om associaties en zijn verstorende factoren niet volledig uitgesloten. Het grote probleem blijft: mensen die veel light-producten drinken, leven op andere manieren ook anders. Echt oorzakelijk bewijs bij mensen is er nauwelijks.
Tien studies gebruikt: grote cohortstudies (tot 102.865 deelnemers), een prospectieve studie over 8 jaar, een kleine gerandomiseerde studie (17 deelnemers), studies bij mensen en muizen van het Weizmann Instituut, overzichtsartikelen en meta-analyses. Bijna al het bewijs is associatief. Eén studie heeft een potentieel belangenconflict (PepsiCo-honorarium). Totaal geschat aantal deelnemers over de klinische studies: ruim 130.000.