Welke hormoonwaarden horen bij het polycysteus ovariumsyndroom (PCOS)?
Bij PCOS zijn verhoogde androgenen, een hogere LH/FSH-verhouding en sterkere insulineresistentie de meest betrouwbare hormonale kenmerken. Als je vermoedt dat je PCOS hebt, zijn dit de waarden die je huisarts of gynaecoloog als eerste zal meten.
Verhoogde androgenen zijn het meest kenmerkende hormonale teken van PCOS. Zowel testosteron als androstendion zijn bij bijna alle vrouwen met PCOS hoger dan bij gezonde vrouwen, ongeacht of ze slank of zwaarder zijn. Dit is dan ook een van de pijlers waarop de diagnose rust. De verhouding tussen LH (luteïniserend hormoon) en FSH (follikelstimulerend hormoon) is eveneens verstoord: LH is te hoog, FSH relatief te laag. Die scheefstand remt de normale rijping van eicellen en de eisprong. Hoe sterk dit patroon zichtbaar is, hangt af van gewicht en het moment in de cyclus. Ook insuline speelt een centrale rol. Vrouwen met PCOS zijn insulineresistenter dan vrouwen zonder PCOS, ook wanneer hun gewicht vergelijkbaar is. Hun lichaam maakt meer insuline aan om dit te compenseren, wat op langere termijn het risico op diabetes type 2 vergroot. AMH, een hormoon dat de eierstokactiviteit weerspiegelt, is bij PCOS verhoogd door het grote aantal kleine follikels. Er wordt gekeken of AMH in de toekomst als diagnostisch kenmerk kan dienen, maar een algemeen aanvaarde grenswaarde ontbreekt nog. Opvallend: bij vrouwen met PCOS en overgewicht is AMH juist lager dan bij slanke vrouwen met PCOS. Hetzelfde geldt voor LH en progesteron. Overgewicht 'versluiert' dus een deel van het typische hormonale patroon, wat de diagnose lastiger kan maken. Hogere androgenen komen bij zwaarder gewicht juist méér voor. Voor groeihormoon en ghreline zijn aanwijzingen dat die verstoord zijn bij PCOS, maar dit is maar in beperkt onderzoek beschreven en de betekenis ervan is nog onduidelijk. Hetzelfde geldt voor TSH en prolactine: verhoogde waarden zijn in één kleine studie (50 vrouwen) gerapporteerd, maar dit is niet stevig genoeg onderbouwd om er nu op te varen. Ten slotte maakt het uit welk PCOS-type iemand heeft. Vrouwen met zowel androgeenexces als uitblijvende eisprong hebben de meeste hormonale en stofwisselingsafwijkingen. Wie PCOS heeft zonder verhoogde androgenen, heeft doorgaans een milder profiel.
Dit antwoord steunt op meerdere reviews en een meta-analyse van 23 studies met meer dan 4500 vrouwen met PCOS. De bevindingen over androgenen, de LH/FSH-verhouding en insulineresistentie zijn consistent en goed gedocumenteerd. AMH is matig onderbouwd: de meta-analyse ondersteunt het, maar er is nog geen consensus over drempelwaarden. De bevindingen over groeihormoon en ghreline komen uit één narratieve review; die over TSH en prolactine uit één studie van 50 vrouwen. Die laatste twee zijn dun bewijs.
Hoe veranderen je hormoonwaarden gedurende je menstruatiecyclus?
Je hormoonwaarden volgen een herkenbaar patroon door de cyclus: oestrogeen en progesteron stijgen en dalen op vaste momenten, met een scherpe LH-piek rond de eisprong. Houd er rekening mee dat er tussen vrouwen onderling grote verschillen zijn, en dat de pil dit patroon grotendeels onderdrukt.
Wat is hersenmist eigenlijk en waar komt het vandaan?
Hersenmist heeft waarschijnlijk meerdere oorzaken tegelijk, waarvan een lekkende bloedhersenbarrière bij long COVID het best is onderbouwd. Wat er precies mis gaat in de hersenen verschilt per onderliggende aandoening, dus de aanpak is ook per situatie anders.