Maakt het voor je gewicht uit of je calorieën uit vet of koolhydraten haalt?

In een nauwkeurig gecontroleerde studie waarbij mensen met obesitas zes dagen lang precies evenveel calorieën aten, verloren deelnemers met een vetarm dieet gemiddeld 89 gram lichaamsvet per dag. Deelnemers met een koolhydraatarm dieet verloren 53 gram per dag. Dat is een statistisch significant verschil, maar dezelfde onderzoekers voorspellen dat dit voordeel op langere termijn wegslijt zodra de calorie-inname echt gelijkwaardig blijft.

Over twee jaar, in een studie met ruim 800 deelnemers, maakte de verhouding vet versus koolhydraten geen meetbaar verschil. Wie 20% vet at, verloor na twee jaar gemiddeld even veel gewicht als wie 40% vet at, namelijk zo'n 3,3 kg. Hetzelfde gold voor een dieet met veel versus weinig koolhydraten. Wat wél samenhing met meer gewichtsverlies: hoe vaak iemand de begeleidingssessies bijwoonde. Elke extra sessie leverde gemiddeld 0,2 kg extra verlies op, ongeacht het dieettype. Gedrag en volharding tellen zwaarder dan de exacte voedingsverhouding.

Er is een theorie dat sterk bewerkte koolhydraten met een hoge bloedsuikerpiek de hormoonhuishouding zodanig verstoren dat ze vetopslag bevorderen. Meta-analyses laten inderdaad enig voordeel zien voor diëten met minder van dit soort koolhydraten. Maar de bewijskwaliteit is beperkt: veel studies worstelen met slechte therapietrouw op de lange termijn, waardoor de uitkomsten moeilijk te interpreteren zijn.

Kwaliteit doet er wél toe, al gaat het dan minder om gewicht en meer om gezondheidsrisico's. Diëten met veel volkoren producten, groenten, peulvruchten en noten verlagen het risico op diabetes type 2 en verbeteren bloedsuiker en bloedvetten. Verzadigd vet vervangen door onverzadigd vet verlaagt het risico op hart- en vaatziekten met ruwweg 17 tot 21%, al heeft dat nauwelijks effect op de totale sterfte.