Hoeveel jaar kost roken me, en helpt stoppen dan nog?

Roken behoort wereldwijd tot de grootste vermijdbare oorzaken van vroegtijdige sterfte. GBD 2021-prognoses, een groot internationaal ziektelastonderzoek, laten zien dat bij ongewijzigd beleid de verloren levensjaren door roken tot 2050 op wereldschaal massaal hoog blijven. Die studies geven geen exact aantal jaren verlies per individuele roker, maar ze tonen op bevolkingsniveau onomstotelijk aan dat de schade enorm is en niet vanzelf verdwijnt.

De onderzochte scenario-analyses vergelijken een situatie waarbij de rookprevalentie gelijk blijft met situaties waarbij die sneller daalt. Bij een versnelde daling van het aantal rokers neemt het aantal verloren levensjaren meetbaar af en stijgt de levensverwachting op bevolkingsniveau. Belangrijk: dit effect treedt ook op als mensen pas op latere leeftijd stoppen. Elk moment van stoppen heeft een aantoonbaar positief effect.

Stoppen helpt dus zeker nog, ook als je al lang rookt of niet meer jong bent. Hoe groot de persoonlijke winst is, hangt af van je leeftijd bij stoppen, de duur en intensiteit van je rookgeschiedenis en andere gezondheidsfactoren. De richting is echter consistent en duidelijk: minder roken of volledig stoppen leidt altijd tot minder schade vergeleken met doorgaan.

Een belangrijke kanttekening: de beschikbare gegevens komen uit scenario-modellen op bevolkingsniveau, niet uit gerandomiseerde experimenten op individuen. Een precies getal als 'X jaar verlies per roker' kan op basis van deze specifieke bron niet worden gegeven. De causale richting, roken veroorzaakt vroege dood, wordt wel als waarschijnlijk causaal beoordeeld, maar de exacte omvang verschilt sterk van persoon tot persoon.