Hoe houd ik mijn gewrichten soepel en voorkom ik artrose?
Bewegen en op gewicht blijven zijn de best onderbouwde manieren om artrose te voorkomen en klachten te beheersen; geen enkele behandeling stopt de ziekte echter als die eenmaal is begonnen.
Overgewicht is de meest beïnvloedbare risicofactor. Elk extra kilogram vergroot de belasting op de knieën en heupen, en vet weefsel veroorzaakt ook laaggradige ontstekingen die kraakbeen aantasten. Wie afvalt, vermindert daarmee zowel de mechanische druk als de ontstekingslast in de gewrichten.
Bewegen is geen risico voor je gewrichten, ook niet bij hogere intensiteit. Meerdere studies bevestigen dat knieartrose niet toeneemt door sport of krachttraining. Integendeel: een combinatie van duurtraining, kracht- en aerobicsoefeningen is bij mensen met bestaande knieartrose veilig gebleken en vermindert klachten. Dat geldt zowel voor oefeningen op het droge als in water. Inactiviteit doet juist het tegenovergestelde: het vergroot het risico op artrose via spierzwakte en gewichtstoename.
Leeftijd speelt ook mee, maar is geen onontkoombaar lot. Artrose treft vooral mensen boven de zestig, maar een eerder gewrichtstrauma zoals een kniebandscheuring of een botbreuk in het gewricht kan artrose ook op jongere leeftijd veroorzaken. Het beschermen van gewrichten tegen dit soort blessures is dan ook zinvol, zeker voor mensen die veel sporten.
Heb je al klachten, dan zijn beweging en gewichtsbeheersing ook de best onderbouwde behandelingen. Richtlijnen van hoge kwaliteit bevelen die eenstemmig aan als eerste stap. Ontstekingsremmende pijnstillers (zoals ibuprofen of naproxen) zijn bij artrose effectief voor pijnbestrijding, maar zijn niet voor iedereen geschikt vanwege risico's voor maag, hart en nieren; bespreek dit met je arts. Corticosteroïdenspuiten in de knie kunnen kortstondig helpen. Hyaluronzuurinjecties worden bij heupartrose afgeraden; voor de knie is het nut onduidelijk. PRP en stamcelinjecties worden nog onderzocht, maar zijn (nog) geen bewezen standaardbehandeling.
Belangrijk om te weten: geen enkele behandeling heeft tot nu toe bewezen de progressie van artrose daadwerkelijk te stoppen of significant te vertragen. Wat je wél kunt doen, is risicofactoren aanpakken en klachten beheersen.
Gebaseerd op reviews en een systematische review (PMID 37394226, 35506320, 29736569, 26904959, 23798298, 37321293, 25748615, 1739042). Geen meta-analyses beschikbaar als bron.
Wat helpt tegen artrose (gewrichtsslijtage)?
Bewegen, eventueel afvallen bij overgewicht, en een ontstekingsremmende gel op de knie hebben de sterkste onderbouwing; bespreek pijnmedicatie in pilvorm altijd met je arts vanwege de bijwerkingen.
Helpt collageen voor je gewrichten en je huid?
Voor gewrichtspijn, vooral bij knieartrose en actieve sporters, heeft oraal collageen (circa 10 gram per dag) een redelijk onderbouwd positief effect. Voor de huid zijn er aanwijzingen, maar die zijn minder sterk en deels afkomstig van commercieel betrokken onderzoekers.
Hoe houd ik mijn nieren gezond bij het ouder worden?
De twee best onderbouwde stappen om nierschade bij het ouder worden te beperken zijn je bloeddruk onder controle houden en regelmatig bewegen. Matig zoutgebruik en een gezond gewicht helpen daar aantoonbaar bij mee.
Hoe houd ik mijn ogen gezond en voorkom ik staar of maculadegeneratie?
Bescherm je ogen met uv-bril, groente- en fruitrijk eten, goede diabetescontrole en regelmatige oogcheck. Is staar eenmaal ver gevorderd, dan is een operatie de enige bewezen oplossing.
Wat houdt je mond en tandvlees echt gezond?
Dagelijks poetsen aangevuld met ragers (kleine interdentale borsteltjes) is de beste basis voor een gezonde mond; heb je diabetes, dan is regelmatige tandvleeszorg extra lonend voor je bloedsuiker.
Wat helpt echt tegen chronische lage rugpijn?
Kracht- en stabilisatieoefeningen hebben de beste onderbouwing bij chronische lage rugpijn; bij onvoldoende effect zijn ontstekingsremmers de eerste medicamenteuze stap, maar opioïden en operaties zijn bijna altijd te vermijden.