Topicale niacinamide (5%) heeft in meerdere studies positieve effecten laten zien op zichtbare huidveroudering, huidegalisering en huidbarrière, met een goed veiligheidsprofiel. Het bewijs is veelbelovend maar nog beperkt in omvang: de sterkste studie telde slechts 50 deelnemers. Voor mensen met een verhoogde kans op huidkanker is het bewijs voor oraal nicotinamide steviger, maar dat gebruik vraagt medisch overleg omdat het effect verdwijnt zodra je stopt.
Niacinamide is de amide-vorm van vitamine B3 en werkt via meerdere routes in de huid: het vult NAD+ aan (een stof die cellen nodig hebben voor energieproductie en het herstel van beschadigd DNA), vermindert oxidatieve stress en remt ontstekingssignalen. Dat zijn plausibele verklaringen voor de brede toepassingen die in de literatuur worden beschreven.
Op het gebied van zichtbare huidveroudering is het bewijs concreet. In een dubbelblind onderzoek waarbij 50 vrouwen twaalf weken lang op de ene helft van hun gezicht een crème met 5% niacinamide gebruikten en op de andere helft een nepcrème, verbeterde de niacinamidekant statistisch significant op meerdere punten: fijne lijntjes, rimpels, pigmentvlekken, roodheid, geelverkleuring en huidveerkracht. Het onderzoek was echter klein en uitsluitend bij blanke vrouwen met zonbeschadigd huid, dus in hoeverre dit voor iedereen geldt, is niet zeker.
Een uitgebreide review uit 2024 concludeert dat topicale niacinamide klinisch onderbouwde voordelen heeft voor een bredere reeks toepassingen: het egaliseren van de huidskleur, het versterken van de huidbarrière (voor mensen met droge of gevoelige huid relevant), en het aanpakken van aandoeningen zoals acne, dermatitis en actinic keratose (zonneschade die een voorstadium van huidkanker kan zijn). Voor acne geldt wel een kanttekening: een Cochrane-review uit 2020 analyseerde vier studies die niacinamide vergeleek met de antibiotica clindamycine en erytromycine, en vond geen significante verschillen in uitval of bijwerkingen, maar de studies waren klein en maten de door patiënten gerapporteerde verbetering niet. De conclusie is dus dat niacinamide bij acne waarschijnlijk vergelijkbaar presteert als plaatselijke antibiotica, maar zeker weten doen we dat niet.
Oraal nicotinamide (de tablettenvorm) heeft het sterkste bewijs, maar dan wel specifiek voor mensen met een verhoogd risico op huidkanker. In een fase 3-trial met 386 hoog-risicopatiënten (ieder met minstens twee doorgemaakte niet-melanoom huidkankers) gaf 500 mg tweemaal daags gedurende twaalf maanden 23% minder nieuwe huidkankers en 11 tot 20% minder actinic keratosen vergeleken met placebo. Cruciaal: zodra men stopte, verdween het effect. Dit betreft een specifieke hoogrisicogroep, niet mensen zonder voorgeschiedenis van huidkanker.
Een grote observationele studie onder ruim 33.000 mensen (VA-databestand, 2025) vond een algehele risicoreductie van 14% op huidkanker bij gebruik van oraal nicotinamide, en zelfs een reductie van 54% wanneer iemand er pas na de eerste huidkanker mee begon. Bij patiënten die een orgaantransplantatie hadden ondergaan, was er geen significant voordeel. Omdat dit geen gerandomiseerde studie is, kunnen niet alle verstorende factoren worden uitgesloten, ook al werd er een statistische correctiemethode gebruikt.
Het veiligheidsprofiel van niacinamide is goed: oraal gebruik tot 3 gram per dag wordt als veilig beschouwd en in studies werden geen ernstige bijwerkingen gemeld. Voor dagelijks gebruik op de huid is 5% niacinamide de meest onderzochte concentratie, zeker voor anti-veroudering en huidverheldering.
Gebaseerd op één kleine gerandomiseerde split-face studie (n=50, PMID 16029679), twee reviews (PMID 38722460, PMID 40005371), één Cochrane-review bij acne (PMID 32352165), één fase 3-RCT voor huidkanker (n=386, PMID 26488693) en één grote retrospectieve cohortstudie (n=33.822, PMID 40960808).