Helpt glutenvrij eten als je geen coeliakie hebt?

Voor mensen met coeliakie, tarweallergie of de zeldzame aandoening gluten-ataxie is een glutenvrij dieet de enige bewezen behandeling. Zonder die diagnoses is er geen goed bewijs dat het dieet iets oplevert.

Er bestaat een tussengroep: mensen met klachten zoals buikpijn, een opgeblazen gevoel of vermoeidheid die verband lijken te houden met tarwe, maar waarbij coeliakie is uitgesloten. Dit heet niet-coeliakie glutengevoeligheid. Bij hen kan een glutenarm of glutenvrij dieet helpen, maar de onderzoeksresultaten spreken elkaar nog gedeeltelijk tegen. Bovendien is nog steeds onduidelijk of gluten zelf de boosdoener is, of andere stoffen in tarwe zoals bepaalde koolhydraten (FODMAPs) die de darm prikkelen. Omdat er geen betrouwbare bloedtest of biomarker bestaat om deze aandoening vast te stellen, weet niemand precies hoe groot deze groep eigenlijk is.

Een aandachtspunt dat vaak wordt onderschat: glutenvrij eten brengt risico's mee. Kant-en-klare glutenvrije producten bevatten doorgaans minder vezels, foliumzuur en andere voedingsstoffen dan gewone varianten. Wie het dieet lang volhoudt zonder begeleiding, kan tekorten oplopen.

Daar komt bij dat strikt glutenvrij eten de kwaliteit van leven kan drukken: de producten zijn duurder, buitenshuis eten wordt gecompliceerder, en mensen die het dieet het meest strak volgen, rapporteren de meeste sociale en psychologische druk. Voor iemand die er geen aantoonbare medische reden voor heeft, wegen die nadelen zwaar.

Voor mentale of cognitieve klachten bij mensen zonder coeliakie of glutengevoeligheid is het bewijs ronduit mager: de studies zijn te klein en geven tegenstrijdige resultaten om er conclusies aan te verbinden.