Helpt glutenvrij eten als je geen coeliakie hebt?

Glutenvrij eten is voor de meeste mensen zonder medische reden niet nodig en levert geen aantoonbaar gezondheidsvoordeel op. Wetenschappelijk bewijs dat gezonde mensen er beter van worden ontbreekt volledig. De populariteit van het dieet is dus niet gebaseerd op een medische onderbouwing.

Iets genuanceerder ligt het bij mensen die buikklachten krijgen na het eten van tarwe, zonder dat coeliakie of een tarweallergie is vastgesteld. Dat heet 'niet-coeliakie glutengevoeligheid' en er zijn aanwijzingen dat minder gluten eten bij deze groep klachten kan verminderen. Maar het bewijs is beperkt en tegenstrijdig. Bovendien is het de vraag of gluten zelf het probleem zijn: bepaalde vergistbare koolhydraten in tarwe (ook wel FODMAPs genoemd) of andere stoffen in tarwe kunnen net zo goed de boosdoener zijn. Zelfgediagnosticeerde glutengevoeligheid is sowieso onbetrouwbaar, omdat er geen bloedtest of andere meting voor bestaat. Om het echt vast te stellen is een gecontroleerde test nodig waarbij je gluten en een nepmiddel afwisselend innneemt zonder te weten welke je krijgt.

Een glutenvrij dieet brengt concrete risico's mee. Glutenvrije vervangende producten bevatten gemiddeld minder vezels, eiwitten en micronutriënten zoals foliumzuur dan de gewone graanproducten die ze vervangen. Dat tekort geldt zowel bij mensen met als zonder coeliakie. Wie strikt glutenvrij eet, moet daar dus actief aandacht aan besteden.

Ook praktisch heeft het dieet een prijs: het is duurder, sociaal belastend en complex om te volgen. Mensen die het heel streng toepassen en het eten buitenshuis vermijden, melden de laagste kwaliteit van leven. Dat is een relevante afweging als er geen medische noodzaak is.

Voor neurologische of psychiatrische klachten zonder coeliakie zijn de aanwijzingen voor nut van het dieet zo mager dat er geen aanbevelingen op gebaseerd kunnen worden.