Hangt je mondgezondheid samen met hart- en vaatziekten?
Ernstige tandvleesziekte hangt aantoonbaar samen met een hoger risico op hart- en vaataandoeningen en hoge bloeddruk; dat is een goede reden om mondgezondheid serieus te nemen en tandvleesklachten tijdig te laten behandelen.
Parodontitis, een ernstige tandvleesziekte, hangt samen met een hoger risico op een reeks hart- en vaataandoeningen: ischemische hartziekte, beroerte, hartfalen, atriumfibrilleren en perifeer vaatlijden. Dit verband is aangetoond in meerdere systematische reviews en meta-analyses. Het gaat om een associatie; of tandvleesziekte die aandoeningen ook echt veroorzaakt, staat nog niet vast.
Een grote Amerikaanse bevolkingsstudie met ruim 21.000 deelnemers vond dat mensen met parodontitis 21% meer kans hadden op hoge bloeddruk dan mensen zonder tandvleesziekte. Opvallend was een duidelijk trapeffect: hoe slechter de mondgezondheid in het algemeen, hoe hoger de kans op hypertensie. Bij de slechtste mondgezondheid liep dat op tot 48% hogere kans vergeleken met uitstekende mondgezondheid. Roken en leeftijd versterkten het verband.
Het biologische mechanisme achter de koppeling is redelijk goed beschreven. Ontsteking in het tandvlees brengt een lichaamsbrede ontstekingsreactie op gang, waarbij ook bacteriën de bloedbaan kunnen instromen. Dit bevordert de vorming en groei van vetophopingen in de bloedvatwanden. Dat er ook verhoogde ontstekingsmarkers zijn bij ernstigere parodontitis past in dat plaatje, al is directe oorzakelijkheid bij mensen nog niet definitief aangetoond.
Behandeling van tandvleesziekte, zowel chirurgisch als niet-chirurgisch, kan ontstekingswaarden in het bloed verlagen. Er zijn ook aanwijzingen dat bloedsuikerregulatie bij diabetespatiënten verbetert na tandvleesbehandeling. Dit suggereert dat de verbinding tussen mond en lichaam niet eenrichtingsverkeer is, maar dat verbetering van mondgezondheid mogelijk bredere effecten heeft. De exacte omvang van die winst verschilt echter nog per studie.
Buiten het hart-vatdomein is er ook een verband gevonden tussen een verstoord mondmicrobioom (de bacteriegemeenschap in de mond) en ziekten als reumatoïde artritis, de ziekte van Alzheimer en longaandoeningen. Tevens wijzen studies erop dat tandverlies een uitlokkende rol kan spelen bij cognitieve achteruitgang. Dit zijn nog vroege bevindingen, zonder concrete risicocijfers, maar ze bevestigen wel dat de mondgezondheid niet losstaand is van de rest van je lichaam.
Gebaseerd op meerdere systematische reviews, meta-analyses en een grote bevolkingsstudie (NHANES, n>21.000). Het bewijs voor de samenhang is statistisch robuust; oorzakelijkheid bij mensen is voor de meeste uitkomsten nog niet definitief bewezen. Bevindingen over mondmicrobioom en cognitie komen voornamelijk uit observationeel en vroeg-stadium onderzoek.