Veroudering vertraagt langs drie verschillende routes
Wetenschappers dachten lange tijd dat er één universele route is om veroudering te vertragen. Nieuw onderzoek bij wormen suggereert dat er minstens drie zijn. En sommige paden werken zelfs in tegengestelde richtingen.
Onderzoekers analyseerden negen stammen van de rondworm C. elegans die allemaal langer leven dan normaal, maar via zeven verschillende biologische mechanismen. Ze keken naar welke genen aan- of uitstaan bij deze langlevende wormen. Dat deden ze met behulp van RNA-sequencing, een techniek waarbij je precies kunt meten welke genen actief zijn in een cel.
Drie herkenbare patronen
Hoewel veel genparen overlap vertoonden, kwamen er drie duidelijk gescheiden groepen naar voren. Sommige genen die in één groep verhoogd waren, waren in een andere groep juist verlaagd. De onderzoekers beschrijven dit als ‘alternatieve strategieën’ voor een lang leven. Dit is opmerkelijk: het betekent dat niet alle verouderingsinterventies in dezelfde richting werken.
De gevonden genen die in meerdere langlevende stammen actief waren, zijn betrokken bij het immuunsysteem, stofwisselingsprocessen en de aanmaak van eiwitten (translatie). Genen die juist gedempter waren, hadden vooral te maken met die eiwitaanmaak. Wanneer de onderzoekers individuele genen uitschakelden, bleek dat sommige van deze genen ook op zichzelf de levensduur konden verlengen en de weerstand tegen stress verhoogden.
Relevant voor veroudering bij mensen?
Het onderzoek werkt met wormen, niet met mensen. De resultaten zijn dus voorlopig. Maar de onderzoekers suggereren dat inzicht in deze genen ook relevant kan zijn voor neurodegeneratieve ziekten zoals Parkinson en Alzheimer. Veroudering is namelijk de grootste risicofactor voor dit soort aandoeningen. Als je begrijpt welke genetische routes veroudering vertragen, kun je wellicht ook nieuwe aanknopingspunten voor behandeling vinden.
Voor de longevity-wetenschap is de bevinding dat er meerdere routes bestaan, interessant als interpretatie: het zou betekenen dat een combinatie van interventies elkaar soms tegenwerkt. Wie tegelijk een caloriebeperkt dieet volgt én een andere verouderingsroute activeert, kan in theorie op kruisende signalen stuiten. Dit is speculatie op basis van het huidige onderzoek, maar het geeft richting aan vervolgvragen.
Het onderzoek verscheen op Fight Aging, gebaseerd op gepubliceerd werk over genexpressie in langlevende C. elegans-mutanten.