Hongerhormoon blokkeren maakt spieren sterker op oude leeftijd
Naarmate mensen ouder worden, verliezen ze spiermassa — en een hormoon dat normaal gesproken honger opwekt, speelt daarin een onverwacht grote rol.
Ghreline staat bekend als het ‘hongerhormoon’: het stijgt voor de maaltijd, daalt erna en geeft de hersenen het signaal dat het tijd is om te eten. Maar naarmate dieren ouder worden, stijgt de baseline van dit hormoon structureel — en dat lijkt zijn tol te eisen op de spierfunctie. Onderzoekers beschrijven in het tijdschrift Aging Cell hoe het uitschakelen van de ghrelinereceptor bij oudere muizen leidt tot merkbaar sterkere spieren, betere mitochondriale werking en minder tekenen van sarcopenie. Sarcopenie is de medische term voor het leeftijdsgebonden verlies van spiermassa en spierkracht, een van de belangrijkste oorzaken van verlies van zelfstandigheid bij ouderen.
Wat ghreline doet als je ouder wordt
De studie bouwt voort op eerder werk waaruit bleek dat het volledig verwijderen van het ghrelinegen bij muizen mitochondriën herstelt — de kleine energiecentrales in cellen die met het ouder worden steeds slechter gaan functioneren — en spiersterkte terugbrengt. Mitochondriale disfunctie geldt als een van de centrale mechanismen van veroudering: cellen die minder efficiënt energie produceren, functioneren slechter en gaan eerder dood. Bij spierweefsel is dit effect bijzonder zichtbaar.
In de nieuwe experimenten richtten de onderzoekers zich niet op het hormoon zelf, maar op de receptor: het moleculaire slot waaraan ghreline bindt om zijn effect te activeren. Door die receptor te remmen — in plaats van het hormoon volledig weg te nemen — openden ze een weg die farmacologisch interessanter is. Receptoren zijn doorgaans eenvoudiger te blokkeren met medicijnen dan hormonen om te zetten. Oudere muizen waarbij de ghrelinereceptor werd onderdrukt, vertoonden duidelijk betere spierfunctie dan controledieren van dezelfde leeftijd.
Van muis naar mens: hoe groot is de stap?
Ghrelinereceptorblokkers bestaan al als experimentele verbindingen, voornamelijk onderzocht in de context van obesitas en metabole aandoeningen. De vraag is nu of dezelfde aanpak bij mensen het verlies van spiermassa op hogere leeftijd kan afremmen. Dat is geen kleine vraag: sarcopenie treft naar schatting tien tot vijftien procent van de mensen boven de zestig jaar en hangt samen met een verhoogd risico op vallen, ziekenhuisopname en vroegtijdig overlijden.
Toch zijn er reden tot voorzichtigheid. Ghreline heeft meerdere functies tegelijk: het beïnvloedt niet alleen eetlust en spiermassa, maar ook slaap, stemming en de afgifte van groeihormoon. Het langdurig blokkeren van de receptor zou onbedoelde effecten kunnen hebben die in kortlopende muisstudies niet zichtbaar worden. Klinische trials bij mensen zijn de enige manier om dat te weten te komen — en die zijn nog niet gestart.