Hoe pasgeborenen al taal onthouden in de hersenen
Een pasgeborene van vier dagen oud kan al een vertrouwd woord herkennen. En hoe goed dat lukt, hangt af van wie het woord uitspreekt. Dat onthult iets over hoe geheugen en taal van meet af aan verweven zijn.
Onderzoekers testten pasgeborenen van nul tot vier dagen oud met een methode waarbij ze hersenactiviteit maten via infrarood licht (functionele nabij-infrarood spectroscopie, fNIRS). Baby’s hoorden eerst een woord meerdere malen, daarna een storend geluid, en daarna het woord opnieuw. De vraag was: herkennen ze het woord ondanks de onderbreking?
Dat bleek zo te zijn, maar alleen wanneer het woord de tweede keer door een andere spreker werd uitgesproken dan de eerste keer. Als dezelfde stem klonk, veroorzaakte het stoorggeluid meer verwarring. Een andere stem hielp de baby’s het woord en de context te scheiden, als twee aparte herinneringen.
Waar in de hersenen dit gebeurt
De studie, gepubliceerd in eLife, liet zien dat de herkenning gepaard ging met verhoogde activiteit in gebieden die ook bij volwassenen betrokken zijn bij taalverwerking: de linker inferieure frontale gyrus en de superieure temporale gyrus. Maar ook de rechterhersenhelft was actief, in gebieden die verband houden met het herkennen van stemidentiteit.
Een vroege bouwsteen voor episodisch geheugen
Dit is relevant voor het begrip van hoe geheugen zich over de levensloop ontwikkelt. Het vermogen om ‘wat’ en ‘wie’ te koppelen in een herinnering (wie zei wat?) is een voorloper van episodisch geheugen: het vermogen om concrete ervaringen op te slaan en terug te halen. Dat vermogen neemt af bij veroudering en is een van de vroegste functies die verloren gaat bij dementie. Begrijpen hoe het zich vormt, van de eerste levensdag, kan inzicht geven in waarom het later kwetsbaar wordt.