Hersenimmuuncellen verouderen en zetten Alzheimer aan
Diep in het brein zitten cellen die de boel schoonhouden. Ze eten afval, doden beschadigde cellen en houden infecties in bedwang. Maar als ze verouderen, doen ze precies het tegenovergestelde: ze ontsteken het weefsel dat ze eigenlijk moeten beschermen.
Die cellen heten microglia. Ze zijn de ingebouwde afweer van de hersenen. In een jong brein houden ze een goede balans: soms actief en defensief, soms rustiger en gericht op onderhoud. Naarmate we ouder worden, verschuift die balans. Microglia raken steeds vaker vast in een ontstekingsstand. Ze sturen signalen uit die het omliggende hersenweefsel beschadigen.
Dat is problematisch op zichzelf. Maar de onderzoekers die dit reviewden, laten zien dat er een directe link bestaat met Alzheimer. De moleculaire veranderingen die microglia ondergaan tijdens normaal verouderen, overlappen met de patronen die je ziet bij Alzheimer-patiënten. Hoe die twee paden uiteenlopen, en waarom sommige mensen wél en anderen geen dementie ontwikkelen, is nog onduidelijk.
Oxidatieve stress en celveroudering
De review, gepubliceerd in het tijdschrift Cells, licht twee processen uit die de chronische ontstekingsstand in microglia aandrijven. Het eerste is oxidatieve stress: schade door reactieve zuurstofmoleculen (vrije radicalen) die zich opstapelen in oudere cellen. Het tweede is cellulaire senescentie, waarbij cellen ophouden te delen maar actief blijven en ontstekingssignalen uitsturen.
Samen zorgen die processen ervoor dat microglia steeds slechter worden in hun eigenlijke taak: het opruimen van eiwitophopingen zoals amyloïde en tau, die kenmerkend zijn voor Alzheimer. In plaats daarvan versterken ze de schade.
Microglia als aanknopingspunt voor behandeling
Dat maakt microglia tot een interessant doelwit voor therapieën. De review bespreekt strategieën die zijn gericht op het terugdraaien van die ontstekingsstand, onder meer door in te grijpen in de signaalroutes die senescentie aansturen. Dat zijn voorlopige richtingen, geen bewezen behandelingen. Maar voor wie nadenkt over de aanpak van Alzheimer via verouderingsmechanismen, is dit een relevante puzzelstuk.
De vraag is nu of microglia bij mensen op dezelfde manier reageren als in diermodellen, en of ingrepen vroeg genoeg kunnen komen om schade te voorkomen.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- microgliale polarisatie veroudering
- cellulaire senescentie neuroinflammatie
- oxidatieve stress neurodegeneratie